Ontwikkeling weerstandsvermogen en reserves
Kader en ontwikkeling weerstandsvermogen
Op 1 februari 2023 is de beleidsnota Integraal risicomanagement en weerstandsvermogen 2023-2027 door de gemeenteraad vastgesteld. Op basis van deze nota bestaat het beschikbaar weerstandsvermogen uit de algemene reserve 'sec', onvoorzien incidenteel en de onbenutte belastingcapaciteit. Het beschikbaar weerstandsvermogen was ruim € 72,6 miljoen eind 2025. Het benodigd weerstandsvermogen, op basis van de laatste risico-inventarisatie, is € 35,0 miljoen.
De weerstandsratio is eind 2025:
Beschikbaar weerstandsvermogen (€ 72,6 miljoen)
----------------------------------------------------------------------------------- = ratio weerstandsvermogen (2,1)
Benodigd weerstandsvermogen (€ 35,0 miljoen)
Dit ratio is uitstekend volgens onze eigen beleidsnorm. Voor een gedetailleerde onderbouwing van de indicatoren verwijzen wij naar paragraaf 6.2.3.
De beschikbare weerstandscapaciteit was eind 2025 € 72,6 miljoen en neemt af tot € 65,7 miljoen eind 2029. De afname is het gevolg van de inzet van de algemene reserve voor m.n. de incidentele dekking van:
de incidentele lasten in de Zomernota 2023-2027, Zomernota 2024-2028 en de Zomernota 2025-2029.
de gebiedsontwikkeling van de KMS-locatie.
de incidentele storting in de reserve onderwijshuisvesting (jaarschijf 2028).
Eind 2025 is het ratio weerstandsvermogen 2,1. Dit is nog uitstekend volgens onze eigen beleidsnorm. In vergelijking met de Beleidsbegroting 2026-2029 is dit ratio verslechterd van 2,6 naar 2,1. Dit heeft te maken met een hoger beschikbaar weerstandsvermogen (van € 68,1 miljoen naar € 72,6 miljoen) en een aanzienlijk hoger benodigd weerstandsvermogen (van € 26,1 miljoen naar € 35 miljoen).
Ten opzichte van de Beleidsbegroting 2026-2029 hebben de mutaties in de algemene reserve en de iets hogere onbenutte belastingcapaciteit het beschikbaar weerstandsvermogen beïnvloed.
Ten opzichte van de Beleidsbegroting 2026-2029 is de benodigde weerstandscapaciteit, op basis van het risicoprofiel, nu aanzienlijk hoger. Dit komt met name door het toegenomen risicoprofiel in:
De grondexploitaties (zie paragraaf 6.4 Grondbeleid onderdeel risico's).
De toename van het risico op een ransomeware aanval en de verwachte schade indien die zich voordoet (zie paragaaf 6.2.4 overzicht belangrijkste risico's).
Het niet behalen van de taakstelling van de transformatie sociaal domein (zie paragaaf 6.2.4 overzicht belangrijkste risico's).
Door de grote strategische opgaven verwachten we dat in de toekomst het benodigd weerstandsvermogen nog verder zal stijgen.
Door de inzet van de algemene reserve de komende jaren komt de verwachte ratio weerstandsvermogen eind 2029 uit op 1,9. Dit is ruim voldoende. De afname is het gevolg van de inzet van de algemene reserve als incidenteel dekkingsmiddel voor incidentele lasten in de komende periode (zie hiervoor).
Het overzicht met de belangrijkste risico's kunt u lezen in paragraaf 6.2.4.
De ontwikkeling van het beschikbaar en benodigd weerstandsvermogen leidt tot het volgende beeld:
Ontwikkeling algemene reserves
Onder de algemene reserves vallen de algemene reserve ('sec') en de algemene reserve grondexploitatie. De ontwikkelingen van beide reserves worden hieronder togelicht.
Ontwikkeling algemene reserve ('sec')
Volgens de beleidsnota Integraal Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2023-2027 is het minimale niveau van de algemene reserve 50% van het risicoprofiel, dat wil zeggen € 17,5 miljoen (=50% van € 35 miljoen).
Op basis van de voorliggende Jaarstukken 2025, exclusief het uiteindelijk te bestemmen jaarresultaat 2025, ziet de ontwikkeling van de algemene reserve er als volgt uit:
Uit de grafiek blijkt dat de algemene reserve ruim boven het minimale niveau ligt. Eind 2025 is de werkelijke stand van de algemene reserve 'sec' € 65,4 miljoen (exclusief het te bestemmen jaarresultaat 2025). Eind 2029 is de verwachte stand van de algemene reserve € 58,5 miljoen. Deze standen zijn dus exclusief het bestemmingsvoorstel van de Jaarstukken 2025, waarvan de toevoeging aan de algemene reserve een onderdeel is (zie paragraaf 4.3). Hierover moet eerst besluitvorming door de gemeenteraad plaatsvinden.
Ontwikkeling algemene reserve grondexploitatie
De algemene reserve grondexploitatie was 31 december 2025 ruim € 22,7 miljoen. Dit is een verbetering van bijna € 5,4 miljoen ten opzichte van 1 januari 2025, met name door de verplichte tussentijdse winstnemingen en erfpachtresultaat. Voor een uitgebreide toelichting zie paragraaf 6.4 Grondbeleid. In de komende jaren wordt een sterke stijging van de algemene reserve grondexploitatie voorzien. Deze wordt met name veroorzaakt door de (verplichte tussentijdse) winstnemingen, erfpachtresultaten en huren. De stand van de algemene reserve grondexploitatie is eind 2029 € 42,4 miljoen.
Ontwikkeling reserves
In onderstaande grafiek wordt de ontwikkeling van de algemene reserves1 en bestemmingsreserves weergegeven:
De algemene reserves stijgen in 2025 ten opzichte van 2024 met bijna € 6 miljoen. Voor de grote mutaties verwijzen we naar de verklaringen, zoals hiervoor zijn aangegeven.
De stijging van de bestemmingsreserves met bijna € 19 miljoen wordt voornamelijk veroorzaakt door:
toevoegingen aan de reserves (> € 1 miljoen): vluchtelingen, grootschalige woningbouw, onderwijshuisvesting, nog uit te voeren werken/activiteiten en digitalisering archief;
onttrekking uit de reserve (> € 1 miljoen): nog uit te voeren werken/activiteiten.
Voor verdere specificaties en toelichtingen verwijzen wij u naar het totaaloverzicht van alle reserves: 7.3.3 Toelichting op de balans.