Verkeer, vervoer en waterstaat

Welke belangrijke ontwikkelingen zagen we in 2025?

Mobiliteit
Mobiliteit wordt een steeds belangrijker thema. Zonder slimme keuzes nu, loopt Hengelo in de toekomst vast. Mobiliteit is dan ook geen doel op zich, maar een middel om onze stad leefbaar, bereikbaar en toekomstbestendig te houden. Het heeft impact op economie, wonen, duurzaamheid, gezondheid en ruimtegebruik. De groei van de stad brengt uitdagingen met zich mee, zoals meer inwoners, woningen en voorzieningen. Dit vraagt om een slimme en duurzame aanpak van mobiliteit. Het Mobiliteitsplan 2040 vormt hierbij de leidraad, legt de strategische koers vast en is een bouwsteen van de omgevingsvisie.

Zoals elders in dit jaarverslag is beschreven, vormt de aanwijzing van Hengelo als grootschalige woningbouwlocatie een belangrijke ontwikkeling. Ook voor het mobiliteitsbeleid heeft dit grote betekenis. De toevoeging van woningen leidt tot extra mobiliteitsbewegingen in de stad, die op een robuuste, veilige en duurzame wijze moeten worden opgevangen. Daarom is bij het Rijk een aanvraag ingediend voor aanvullende inframaatregelen, gebaseerd op het Mobiliteitsplan 2040 en de uitgangspunten van de gezamenlijke Mobiliteitsstrategie Hengelo–Enschede. Deze maatregelen richten zich op het realiseren van een robuuste en veilige wijkring en bevatten onder meer de aanleg van vrijliggende fietspaden, het optimaliseren en veiliger inrichten van kruispunten en de realisatie van een ongelijkvloerse spoorkruising bij de Kuipersdijk. De geplande inframaatregelen dragen bij aan een veilige en efficiënte doorstroming van zowel fietsers, openbaar vervoer als autoverkeer. Het rijk heeft alleen de middelen voor de gebiedsmaatregelen beschikbaar gesteld. Het besluit over de middelen voor de infrastructurele maatregelen uit het Mobiliteitsfonds is doorgeschoven naar het nieuwe kabinet.

Beheernota Infrastructurele Kapitaalgoederen (BIK)
In 2025 is de Beheernota Infrastructurele Kapitaalgoederen (BIK) grotendeels uitgewerkt. Deze beheernota beschrijft de activiteiten en middelen die nodig zijn om de kapitaalgoederen in de openbare ruimte op het gewenste kwaliteitsniveau te houden. Elk onderdeel in de openbare ruimte heeft zijn eigen frequentie en ritme voor het benodigde onderhoud en uiteindelijk de vervanging. De benodigde activiteiten en middelen verschillen daarom voor elk onderdeel. Door dit inzichtelijk te maken zorgt de BIK ervoor dat we onze kapitaalgoederen duurzaam en integraal beheren, en daarmee de kwaliteit voor de toekomst waarborgen. De vervolgstap is afronding en voorbereiding voor besluitvorming. Het BIK raakt ook de beleidsprogramma's 5 en 7.

Kabels en leidingen in openbare ruimte
De afgelopen jaren is een stijging te zien in het aantal vergunningaanvragen en meldingen voor het aanleggen, onderhouden of verwijderen van kabels en leidingen in de openbare ruimte. Bovendien is de verwachting dat het aantal aanvragen blijft stijgen. Om hierop te anticiperen is vorig jaar door een extern adviesbureau onderzoek gedaan naar de procesoptimalisatie rondom kabels en leidingen in de openbare ruimte. Het proces kabels en leidingen in de openbare ruimte omvat onder andere het verlenen van vergunningen, het houden van toezicht en de daarbij behorende administratie en coördinatie. Door een steeds groter wordende opgave (energietransitie) en complexiteit is een toekomstbestendig proces beschreven met bijbehorende benodigde inzet. De vervolgstap is besluitvorming waarna implementatie volgt.

Relevante beleidsnota’s

• Mobiliteitsplan 2040 ‘Heel Hengelo in Beweging’ (2023)

  • Deelprogramma Fiets (2025)

  • Deelprogramma Publieke Mobiliteit (2025)

• Regionaal Mobiliteitsplan Twente 2012-2020 (2013)

• Nota Autoparkeren (2008-2012)

• Evaluatie parkeerbeleid (2010)

• Parkeernormen Binnenstad en Hart van Zuid (deel ten noorden van het Esrein) (2021)

• Uitvoeringsprogramma binnenhavenvisie 2017-2030 (2017)

• Rapportage Bereikbare Binnenstad (2020)

• Binnenhavenvisie Twentekanalen 2017-2030

Verbonden partijen

Recreatieschap Twente
Het recreatieschap draagt bij aan het programma door het beheer en onderhoud van de recreatieparken en het bevorderen van recreatie en toerisme.

Gildebor
Gildebor voert het beheer en onderhoud van de openbare ruimte uit.

Gemeentelijk Belastingkantoor Twente
Het belastingkantoor int gemeentelijke belastingen en heffingen voor de deelnemende gemeenten. Voor dit programma geldt dit voor parkeren en havenbedrijf.

Havenbedrijf Twente (is geen verbonden partij, maar op basis van bestuurlijke overeenkomst)
Het havenbedrijf is een samenwerking tussen de gemeenten met een haven aan het Twentekanaal. De binnenhavens van Lochem, Hof van Twente, Hengelo, Almelo en Enschede.

Wat hebben we bereikt

Wat hebben we daarvoor gedaan

2.1 Mensen en goederen kunnen Hengelo beter bereiken via weg en spoor

• De inhoud van het Mobiliteitsplan 2040 is gestructureerd rond vier centrale thema’s: leefbaarheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en veiligheid. Het plan bevat een uitvoeringsagenda met opgaven en programmering, uitgewerkt in themagerichte deelprogramma’s. Deze deelprogramma’s worden stapsgewijs geïntegreerd in het Omgevingsprogramma Mobiliteit, waarmee wordt toegewerkt naar een samenhangend en integraal maatregelen- en investeringsprogramma. Het bijbehorende Meerjareninvesteringsplan Mobiliteit is opgenomen in de zomernota en borgt de samenhang tussen de verschillende mobiliteitsthema’s.

• Het Deelprogramma Fiets richt zich op het verbeteren van fietsveiligheid, infrastructuur, fietsparkeren en op het stimuleren van fietsgebruik. Het Deelprogramma Fiets is in mei 2025 vastgesteld. In 2025 is gestart met de voorbereiding en uitvoering van diverse maatregelen. Zo is gewerkt aan het verbeteren van fietsparkeren in de binnenstad tijdens piekmomenten en evenementen, het aanpakken van fietsonveilige locaties en het verbeteren van fietsroutes. Daarnaast zijn belangrijke fietsroutes opgenomen in de gladheidsbestrijding, campagnes uitgevoerd voor onervaren en kwetsbare verkeersdeelnemers, overbodige fietspaaltjes verwijderd, wachttijden bij verkeerslichten voor fietsers verkort en extra fietsenstallingen gerealiseerd bij OV-haltes.

• Het Deelprogramma Publieke Mobiliteit, gericht op openbaar vervoer, deelvervoer en mobiliteitshubs, is in mei 2025 opgeleverd. In 2025 zijn diverse maatregelen voorbereid en uitgevoerd. Zo is de frequentie van het busvervoer verhoogd op diverse lijnen. Daarnaast rijden er nu ook nachtbussen tussen Hengelo en Enschede. Eind 2024 zijn de stadslijnen verbeterd om het reizigersgemak en toekomstbestendigheid van deze lijnen te waarborgen. De nieuwe routes zorgen voor een snellere en robuustere verbinding tussen een aantal haltes, terwijl tegelijkertijd zoveel mogelijk lokale en maatschappelijke voorzieningen goed bereikbaar blijven. In 2025 is een evaluatie uitgevoerd waaruit blijkt dat de reizigersaantallen op deze lijnen zijn toegenomen.

• Verder is het project Toegankelijkheid Bushaltes in 2025 afgerond. Alle bushaltes zijn toegankelijk gemaakt. Dit omvat het toevoegen van voetpaden en fietsvoorzieningen, het bieden van een gelijkvloerse instap en het toevoegen van geleidelijnen. Ook wordt samen met de provincie gewerkt aan het vervangen van digitale informatieschermen. Door problemen met de leverancier is dit project vertraagd en is de uitvoering ervan verschoven naar 2026.

• In samenwerking met Arriva is in november een kennis- en probeeractie voor het openbaar vervoer uitgevoerd, met als doel het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren. Reizigers konden voor € 2 een retourreis maken binnen Hengelo. De actie was succesvol: er zijn meer dan 850 kaartjes verkocht.

• De Bereikbaarheidsstudie Hengelo Oost is doorontwikkeld tot een integrale Mobiliteitsstrategie Hengelo-Enschede, die in samenwerking met de gemeente Enschede is opgesteld. Dankzij een subsidie van de provincie Overijssel zijn de kosten voor Hengelo per saldo lager uitgevallen dan vooraf geraamd. Deze strategie speelt in op de groeiambities van beide steden tot 2050 en de daarmee gepaard gaande mobiliteitsuitdagingen. In samenwerking met een adviesbureau is een breed gedragen en goed onderbouwde mobiliteitsstrategie ontwikkeld voor alle vervoerswijzen, in samenhang met de ruimtelijke ontwikkelingen. Dit moet ervoor zorgen dat de regio zowel in aantal inwoners als in kwaliteit van leven kan doorgroeien tot een duurzaam bereikbare topregio op de lange termijn. De Mobiliteitsstrategie bevindt zich momenteel in de afrondende fase en zal een bouwsteen vormen voor het Ontwikkelperspectief SHE. De uitgangspunten uit deze strategie zijn ook toegepast bij de selectie van inframaatregelen binnen de subsidieaanvraag Grootschalige Woningbouw, waarbij wordt ingezet op onder meer een veilige en robuuste wijkring.

• In 2025 is verder uitvoering gegeven aan het Strategisch Programma Verkeersveiligheid (SPV). Zo is de oversteek Oldenzaalsestraat ter hoogte van het tankstation aangepakt en veiliger gemaakt. Daarnaast zijn op meerdere locaties schoolzones gerealiseerd om de verkeersveiligheid rondom basisscholen te verbeteren. Ook zijn de voorbereidingen getroffen voor de reconstructie van de Breemarsweg, waarbij vrijliggende fietspaden worden aangelegd om de verkeersveiligheid te verbeteren. De uitvoering hiervan start in 2026 en loopt door tot 2028.

• Begin 2025 zijn maatregelen getroffen bij de fietsoversteek Kleispoor. Deze hebben geleid tot een aantoonbare afname van het aantal ongevallen. Daarom zijn extra maatregelen op dit moment niet nodig. Daarnaast zijn in 2025 de voorbereidingen gestart voor de herinrichting van de Noordelijke Esweg.

• Daarnaast is in 2025 het onderzoek afgerond en zijn maatregelen uitgewerkt voor het kruispunt F35–Kettingbrugweg. De uitvoering hiervan staat gepland voor 2026. Daarbij krijgt de F35 voorrang op zijwegen. Bij de planvorming is intensief samengewerkt met de provincie Overijssel en ProRail.

• Verder zijn in 2025 verschillende mobiliteitsonderzoeken gestart. Zo is een onderzoek gestart voor de Bornsestraat, die in de komende jaren is opgenomen in de beheer- en onderhoudsplanning. In dit onderzoek wordt verkend welke verkeerskundige verbeteringen mogelijk zijn in aanloop naar een toekomstige herinrichting.

• Daarnaast is een onderzoek gestart naar een toekomstbestendig wegennet. In lijn met het Mobiliteitsplan 2040 wordt hierbij onderzocht welke wegen kunnen worden ingericht als 30 km/uur-weg en welke wegen een 50 km/uur-functie behouden. Het onderzoek bevat ook adviezen voor de bijbehorende weginrichting.

• Tot slot is een studie gestart naar de verkeerscirculatie in het centrum. Deze studie komt voort uit het Mobiliteitsplan 2040. Er wordt onderzocht hoe de centrumring opnieuw kan worden ingericht, bijvoorbeeld door (gedeeltelijk) eenrichtingsverkeer. Het doel is om meer ruimte te maken voor fietsers, voetgangers, groen en water.

• Ter verbetering van de verkeersveiligheid is in 2025 ingezet op educatie- en voorlichtingsprojecten op basisscholen en in het voortgezet onderwijs. Dit gebeurt in samenwerking met partners zoals VVN Hengelo en de ANWB. Daarnaast is voor kwetsbare doelgroepen, met name ouderen in het verkeer, ingezet op gerichte voorlichtingsprojecten, waaronder de jaarlijks in oktober georganiseerde en succesvolle rijvaardigheidstrainingen voor ouderen en chauffeurs. Voor de uitvoering van diverse projecten is gebruikgemaakt van subsidieregelingen van de provincie Overijssel.

• In 2025 is op twee locaties de bewegwijzering vernieuwd, waarbij dit is geïntegreerd binnen lopende projecten. Tegelijkertijd is geconstateerd dat op meerdere plekken in de gemeente sprake is van achterstallig onderhoud aan de bewegwijzering, als gevolg van het ontbreken van structurele middelen. Dit wordt meegenomen in de Beheernota Kapitaalgoederen (BIK), die nog in ontwikkeling is en waarin wordt toegewerkt naar een integraal plan voor alle assets, waaronder bewegwijzering. Dit met als doel om de kapitaalgoederen duurzaam en integraal te beheren, en daarmee de kwaliteit voor de toekomst te waarborgen.

• In 2025 is extra ingezet op het onderhoud van verharding (zoals klinkers en tegels). Dit heeft geleid tot een zichtbare daling van het aantal meldingen.

2.2 Mensen in Hengelo kunnen zich veiliger verplaatsen in een schone openbare ruimte
De openbare ruimte voldeed in 2025 aan de kwaliteitsnormen zoals die zijn afgesproken. Door middel van schouwen en toezicht is het kwaliteitsniveau continu beoordeeld. Waar nodig zijn optimalisaties doorgevoerd. Dat is goed verlopen. Wel was het aantal meldingen van inwoners over netheid extreem hoog. Het verwijderen van de bovengrondse containers leidde tot veel afvaldumpingen en veel zwerfafval.

2.3 De binnenstad van Hengelo is beter bereikbaar voor inwoners en bezoekers

• Als onderdeel van het Programma Bereikbare Binnenstad hebben wij in 2025 cameratoezicht in de binnenstad geïntroduceerd. De camera’s vormen de nieuwe vorm van handhaving.

• In 2025 is het project Hart van Zuid vervolgd met de start van het tweede participatietraject. Er is een plan van aanpak opgesteld voor een nieuwe ronde van participatie en nauwe afstemming met de omgeving. In 2026 wordt dit traject verder uitgewerkt.

• Tot slot is het actualiseren van het parkeerbeleid uitgesteld naar 2026, mede door beperkte inzetbaarheid binnen het team. Dit wordt komend jaar opgepakt, zodat het beleid aansluit bij de ambities voor een goed bereikbare binnenstad.

Wat zijn we blijven doen

Verkeer

• We bleven onze wegen, straten, pleinen en civiele kunstwerken onderhouden.

• Om de verkeersveiligheid en doorstroming op minimaal hetzelfde niveau te waarborgen bleven we de verkeersregelinstallaties en veiligheidssystemen beheren en onderhouden.

• We bleven werken aan de maatregelen uit het programma Bereikbare Binnenstad ter verbetering van de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte en leefbaarheid in de binnenstad.

• We gaven uitvoering aan het Mobiliteitsplan 2040 om ervoor te zorgen dat de stad nu en in de toekomst bereikbaar, leefbaar, veilig en toegankelijk blijft voor alle modaliteiten.

• We verbeterden de verkeersveiligheid door steeds meer risicogestuurd te werken volgens de SPV-methodiek (Strategisch Plan Verkeersveiligheid).

• We bleven aandacht geven aan educatie en voorlichtingsprojecten voor de meer kwetsbare deelnemers in het verkeer zoals ouderen en leerlingen.

Parkeren

• Wanneer er behoefte ontstond aan realisatie of uitbreiding van blauwe zone, ondersteunden we bij het realiseren daarvan.

• We onderzochten waar het mogelijk is om parkeerplaatsen weg te halen te gunste van een aantrekkelijker openbare ruimte of om nieuwe ruimtelijke plannen te kunnen uitvoeren.

Netheid

• De openbare ruimte werd schoon gehouden, wegen, straten en pleinen zijn onderhouden en afval is verwijderd.

• We zijn bewoners blijven faciliteren bij het opruimen van zwerfafval (onder andere door uitgeven van materialen als hesjes en knijpers).

• We bleven werken aan de maatregelen uit het programma Bereikbare Binnenstad ter verbetering van de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte in de binnenstad.

• We beheerden en exploiteerden het betaald parkeergebied, de blauwe zones, parkeergarage De Beurs en de bewaakte fietsenstallingen.

• We gaven kentekengebonden gehandicaptenparkeerplaatsen uit.

• We adviseerden over parkeerbeleid, -beheer en -exploitatie in de diverse projecten in de binnenstad en Hart van Zuid.

• We hebben het jaarlijkse parkeeronderzoek laten uitvoeren in en rond de binnenstad en Hart van Zuid. Dit geeft ons inzichten die we kunnen gebruiken bij het uitvoeren en actualiseren van het parkeerbeleid

Openbare Verlichting

• We bleven ons inzetten om de stad te voorzien van voldoende licht. Voldoende licht betekent niet overal licht, maar verantwoorde verlichting voor mens en dier. Dit betekent dat het op bepaalde plekken ook donker mag blijven.

Wat heeft het gekost

Financiële toelichting

2.1 Verkeer en Vervoer (€ 322.000 voordeel)
We hebben op dit taakveld € 380.000 hogere inkomsten als gevolg van:

• Vergoedingen voor herstelwerkzaamheden aan straatwerk (netwerkbeheerders/kabels en leidingen);

• schadevergoedingen aan gemeentelijke eigendommen;

• diverse subsidies en legesinkomsten in het kader van Verkeer en Verkeersveiligheid.

Door de toenemende aandacht voor het onderhoud en de veiligheid van onze wegen hebben we op dit onderdeel hogere personele inzet van € 43.000 en hogere exploitatielasten van € 60.000. Verder is er sprake van lagere lasten van rente en afschrijving door nog niet volledig gerealiseerde investeringen op het gebied van Wegen (€ 45.000).

De hogere exploitatielasten van per saldo € 60.000 worden veroorzaakt door : 

• Hogere lasten op het gebied van Verkeersveiligheid (€ 103.000): We hebben met name ingezet op het gebied van verkeersveiligheid. In meerdere woonwijken zijn drempels en plateaus gerealiseerd om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te verbeteren. Deze verkeersveiligheidsmaatregelen hebben geleid tot hogere uitvoeringskosten dan oorspronkelijk begroot.

• Lagere lasten op het gebied van Wegen, Netheid en Gladheidsbestrijding (€ 89.000). Zoals in de 2e Beleidsbegroting beschreven hebben we lagere lasten op het gebied van het leggen van kabels en leidingen en het realiseren van het asfaltonderhoudsprogramma. Dit heeft grotendeels te maken met vertragingen bij de aanleg van ondergrondse infrastructuren en de beperkte externe capaciteit om het asfaltonderhoudsprogramma te realiseren. Door te schakelen in de programmering is geprobeerd kleinere opdrachten uit te zetten. Echter, door ongunstige weersomstandigheden konden deklagen niet worden aangebracht, waardoor het asfaltonderhoudsprogramma vertraging heeft opgelopen.

• Hogere lasten op het gebied van Openbare Verlichting (€ 45.000). Door een toename in het aantal storingen bij conventionele armaturen, in combinatie met frequentere netwerkstoringen en verscherpte veiligheidseisen, zijn de onderhouds- en herstelkosten hoger dan eerder aangenomen.

2.2 Parkeren (€ 217.000 voordeel)
We hebben in 2025 vanwege langdurige ziekte minder ingezet op dit thema. Ook is er een verschuiving geweest van werkzaamheden naar andere taakvelden (€ 196.000). Het resterende voordeel kan worden verklaard door lagere onderhoudskosten en lagere kosten voor uitbestede werkzaamheden. In de praktijk is gebleken dat er minder schadeherstel en correctief onderhoud noodzakelijk was dan in de prognoses werd aangenomen.

2.4 Economische havens en waterwegen (€ 22.000 voordeel)
Dit taakveld kent geen noemenswaardige afwijkingen.

2.5 Openbaar vervoer (€ 43.000 nadeel)
Dit taakveld kent geen noemenswaardige afwijkingen.

Risico's

Mobiliteit
Mobiliteit heeft impact op economie, wonen, duurzaamheid, gezondheid en ruimtegebruik. De groei van de stad brengt uitdagingen met zich mee, zoals meer inwoners, woningen en voorzieningen. Het Mobiliteitsplan 2040 vormt hierbij de leidraad, legt de strategische koers vast en is een bouwsteen van de omgevingsvisie.
De aanwijzing van Hengelo als grootschalige woningbouwlocatie heeft voor het mobiliteitsbeleid een grote betekenis. De toevoeging van woningen leidt tot extra mobiliteitsbewegingen in de stad, die op een robuuste, veilige en duurzame wijze moeten worden opgevangen. Daarom is bij het Rijk een aanvraag ingediend voor aanvullende inframaatregelen, gebaseerd op het Mobiliteitsplan 2040 en de uitgangspunten van de gezamenlijke Mobiliteitsstrategie Hengelo–Enschede. Het Rijk heeft alleen de middelen voor de gebiedsmaatregelen beschikbaar gesteld. Het besluit over de middelen voor de infrastructurele maatregelen uit het Mobiliteitsfonds is doorgeschoven naar het nieuwe kabinet.