Bestuur en ondersteuning

Welke belangrijke ontwikkelingen zagen we in 2025?

Dienstverlening
Dienstverlening raakt doorlopend al ons werk als gemeente. Hoe wij contact leggen met inwoners of ondernemers, digitaal én niet-digitaal. Ontwikkelingen, zoals de langdurige nasleep van de toeslagenaffaire, druk op sociale voorzieningen of digitaliserings- en gegevensuitdagingen, vragen meer aandacht voor hoe we onze dienstverlening inrichten. In gedrag, cultuur en ook in eenvoudigere processen, teksten of minder bewijslast voor inwoners. Dit vraagt blijvend aandacht en leren. Zo kunnen we er voor álle inwoners zijn.

In 2025 was er veel voorbereiding en uitvoering van nieuwe digitale wetgeving. Zoals digitale toegankelijkheid en Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv), waardoor inwoners en ondernemers digitaal hun zaken kunnen regelen bij onze gemeente. Daarbij blijft doorlopend de vraag of wat we doen ook logisch en begrijpelijk is voor inwoners en ondernemers. Ook het verbeteren van hengelo.nl heeft in 2025 een impuls gekregen. Digitalisering vraagt ook meer samenwerking met andere gemeenten. We willen samen stappen zetten in digitalisering, samen landelijke standaarden toepassen en kennis delen.

Participatie
Participatie blijft een aandachtspunt om op een goede manier aan te blijven sluiten op behoeften en ervaringen van de inwoners in onze stad. Daarnaast willen steeds meer inwoners actief invloed uitoefenen op hun (leef)omgeving. De gemeente zoekt in verschillende opgaven proactief de samenwerking met inwoners, ondernemers, organisaties en (keten)partners. Zij zijn experts en gebruikers van de stad en hun kennis en ervaring is waardevol voor ons beleid en de uitvoering. Het denkkader participatie helpt om een goede afweging te maken.

Landelijke verkiezingen
Op 29 oktober 2025 zijn er landelijke verkiezingen geweest. In de aanloop daar naartoe is vanuit het college en organisatie veel inzet geweest op de lobby samen met de VNG en G40.

Krapte op de arbeidsmarkt
Onze inspanningen om onze arbeidsmarktpositie te versterken werpen hun vruchten af. Ondanks de uitdagende omstandigheden op de arbeidsmarkt in 2025, is het gelukt om alle 140 vacatures succesvol te vervullen en verwelkomden we 166 nieuwe collega’s. Afgelopen jaar solliciteerden meer dan 3.300 mensen op vacatures van de gemeente Hengelo.

Sinds de uitvoering van het plan van aanpak Young Talent Recruiting in 2025 merken we een groeiende belangstelling van studenten in de organisatie. Dat uitte zich in een sterke toename in het aantal stage- en afstudeerverzoeken (337).

Leren en ontwikkelen
In een snel veranderende samenleving is het essentieel dat onze organisatie blijft investeren in de ontwikkeling van medewerkers. Om bij te dragen aan deze ambitie is in 2025 besloten dat het budget voor leren en ontwikkelen met ingang van 2026 stapsgewijs wordt verhoogd naar 1,9% van de loonsom. Zo blijven we toekomstbestendig, realiseren we onze opgaven met wendbare professionals en blijven we een aantrekkelijke werkgever in een krappe arbeidsmarkt.

Arbeidsvoorwaarden
Op basis van de CAO Gemeenten 2025-2027 hebben er in 2025 een aantal arbeidsvoorwaardelijke wijzigingen plaatsgevonden die bijdragen aan aantrekkelijk werkgeverschap:

• Loonstijgingen en verhogingen van toelagen.

• Optie om de DUO studieschuld fiscaalvriendelijk uit te ruilen via het IKB is ingevoerd.

• Lokale reiskostenregeling woon-werkverkeer vastgesteld.

Digitaliseren van fysieke archieven
In 2025 zijn we samen met de SWB gestart met de daadwerkelijke digitalisering van de archieven. Later dan verwacht. In de paragraaf Informatie en IT is een nadere detaillering te vinden.

Digitale transformatie
2025 was het laatste jaar van het programma Digitale Transformatie. We hebben een voorstel opgeleverd over hoe digitale transformatie deels geborgd kan worden in de lijn of ondergebracht kan worden in andere programma's, zoals digitale innovatie. In paragraaf 6.7.5 is daar meer over te lezen.

Digital decade
In 2025 hebben we AI-richtlijnen opgesteld. Begin 2026 wordt dit in AI-beleid omgezet. Daarnaast zijn we actief gestart met het verbeteren van de AI-geletterdheid van medewerkers.
De voorbereidingen voor de implementatie van de NIS-2 richtlijn hebben we opgepakt door middel van een ISO27001 certificering. Meer detailinformatie over de impact van de digital decade is in de paragrafen te lezen.

Datagedreven werken
In 2025 hebben we een Ethisch adviesorgaan opgericht en hebben we een impuls gegeven aan de implementatie van de Datastrategie. In de Informatie en IT-paragraaf is een nadere detaillering te vinden. In de paragraaf I&IT is daar een nadere detaillering over te vinden. In paragraaf 6.7.5 is daar een nadere detaillering over te vinden.

Wet open overheid (Woo)
In 2025 is verder gewerkt aan de implementatie van de Wet open overheid. We hebben een publicatieplatform aanbesteed dat vanaf 2026 wordt gebruikt voor het publiceren van documenten uit de verschillende Woo-informatiecategorieën. Daarnaast zijn stappen gezet om de informatiehuishouding te verbeteren, onder andere door voorbereidingen te treffen voor een nieuw zaaksysteem en nieuwe software voor bestuurlijke informatie.
Ook zijn de interne processen van toekomstige informatiecategorieën grotendeels geïnventariseerd en zijn eigenaarschap en verantwoordelijkheden vastgelegd. Om het informatiebewustzijn te vergroten is een e-learning ontwikkeld voor alle medewerkers. In de Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid (6.9 Wet Open Overheid (WOO)) wordt hier verder op ingegaan.

Regionale samenwerking
In 2025 is de regionale samenwerking in Twente opnieuw intensief geweest. Bijvoorbeeld met onze buurgemeente Enschede, onder meer via de Spoorzone Hengelo Enschede (SHE), met een voorlopig hoogtepunt de aanwijzing door het Rijk als grootschalige woningbouwlocatie. Verder is de Twentse stedelijke samenwerking met Enschede en Almelo bestendigd met bijvoorbeeld het voortzetten van onze gezamenlijke inzet op het gebied van public affairs en lobby in Europa/Brussel. Samen met de 14 Twentse gemeenten is de samenwerking op de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie (ROS) het meest in het oog springend. Verder zijn we samen met onderwijsinstellingen en ondernemers opgetrokken, via bijvoorbeeld de Twente Board. Het lidmaatschap van de Twenteboard van wethouder Gerrits is verlengd tot aan de wisseling van de colleges, medio 2026 (oorspronkelijk aflopend op 31 december 2025).

Onderzoek gezamenlijke rekenkamers naar Twentse samenwerking
De gezamenlijke rekenkamers hebben in 2025 het onderzoek opgeleverd naar de Twentse samenwerking. Het rapport levert nuttig overzicht en inzicht in de veelkleurigheid van de Twentse intergemeentelijke samenwerking. Met een brief aan de gemeenteraad van 17 september 2025 heeft het college bestuurlijk gereageerd op het rapport. Deze reactie is betrokken bij de raadsbehandeling van het rapport, waarbij het college de aanbeveling heeft overgenomen om te zorgen voor overzicht van de samenwerkingsverbanden in Twente, in het bijzonder ook de ‘informele’ verbanden. Daartoe wordt het al bestaande overzicht in de P&C-documenten stapsgewijs verbeterd. Voor het overige blijven we als college en raad in gesprek over de (mate van) betrokkenheid van de gemeenteraad bij de verschillende vormen van regionale samenwerking.

Opvolging Rekenkameronderzoeken
In 2025 is afgesproken om jaarlijks gebundeld te rapporteren over de opvolging van rekenkameronderzoeken en niet langer eenmalig een half jaar na besluitvorming in de raad over een individueel onderzoek. Per brief van 21 november 2025 heeft het college de raad daarover geïnformeerd. In het vervolg wordt jaarlijks een bijgewerkte tabel aangeboden aan de raad. Die tabel is in december toegezonden met genoemde raadsbrief en is nu opgenomen in bijlage 10.4 van dit jaarverslag. Ook in volgende jaarverslagen komt de tabel, met de nog openstaande aanbevelingen, terug in de bijlagen. Ondanks deze nieuwe werkwijze kan zo nodig aanvullend aan de tabel in de bijlage nader gerapporteerd worden over een specifiek rekenkameronderzoek in de paragraaf van het betreffende beleidsveld.

Beheer overige gebouwen en gronden
Het vastgoedbedrijf is dit jaar intensief betrokken geweest bij diverse (nieuwe) ontwikkelingen en projecten binnen de gemeente die aansluiten bij de visie op groei en ontwikkelingen in de stad. Dit jaar heeft de focus daardoor minder gelegen op het afstoten van gebouwen die niet worden ingezet voor beleidsdoelstellingen of voor eigen huisvesting. Verder is het afstoten van vastgoed beperkt gebleven doordat er nog geen duidelijkheid is over de gewenste toekomstige ontwikkelingen op verschillende locaties. Naast de betrokkenheid bij ontwikkelingen en projecten heeft het Vastgoedbedrijf sturing gegeven aan het beheer, onderhoud en de verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen die wel worden ingezet voor beleidsdoelstellingen of eigen huisvesting. Deze gebouwen worden echter in verschillende andere taakvelden verantwoord.

Renteontwikkeling
De ECB heeft het afgelopen jaar de rente meerdere keren verlaagd, van rond 4 % in 2024 tot 2 % in juni 2025. Rente beïnvloeden is een middel van de ECB om de inflatie terug te brengen naar het doel van circa 2 %. Dat doel is bereikt. In de tweede helft van 2025 heeft de ECB de rente op 2% gehouden, met de bedoeling om te blijven kijken naar nieuwe gegevens en de rente alleen verder te verlagen als de inflatie dit mogelijk maakt.

Gemeentefonds
Er is nog steeds geen goede balans tussen gemeentelijke taken en rijksmiddelen. De financiële problemen voor gemeenten zijn daarmee nog niet opgelost door het Rijk. Op landelijk niveau blijft daardoor sprake van aanzienlijke tekorten voor de bestaande taken die gemeenten moeten uitvoeren. In het nieuwe coalitieakkoord 2026-2030 ‘Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland’ is er geen sprake van een algemene verhoging of verlaging van het gemeentefonds. Maar bij gemeentelijke taken horen ook de bijpassende middelen van het Rijk. Hiervoor blijven we stevig lobbyen bij het Rijk en de VNG.

De decembercirculaire van het gemeentefonds veroorzaakt een positief effect op het jaarrekeningsaldo. Door de late beschikbaarheid van deze circulaire was het niet meer mogelijk om een begrotingswijziging voor het jaar 2025 vast te laten stellen door de gemeenteraad. Hierdoor wordt het resultaat van de Jaarstukken wederom positief beïnvloed door het Rijk. Voor een toelichting hierop wordt verwezen naar ‘Wat heeft het gekost?’

Relevante beleidsnota’s

• Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo 2025

• Nota investerings- en activeringsbeleid 2023

• Nota overhead 2024

• Beleidskader Verbonden Partijen Hengelo 2024

• Beleidsnota Integraal Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2023 - 2027

• Nota reserves en voorzieningen 2016

• Treasurybesluit 2021

• Beleidsregels publieke taak leningen en garanties gemeente Hengelo 2021

• Accommodatiebeleid Sociaal en Vastgoedkaders 2021

• Denkkader paricipatie 2022

• Participatieverordening 2024

• Visie (uitgangspunten) dienstverlening

Verbonden partijen

• Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (uitvoering lokale heffingen)

• BNG Bank NV (onze huisbank, aandeelhouder en dividendbaten)

• Enexis Holding BV (aandeelhouder en dividendbaten)

• Twence Holding BV (aandeelhouder en dividendbaten)

• Crematoria Twente (via OLCT indirect aandeelhouder en dividendbaten)

• Centrum gemeenteregeling samenwerking ICT Hengelo (onderdeel van gemeente Hengelo)

• Stichting Twenteboard / Twente Board Development BV.

• Zonneveld Boeldershoek Hengelo B.V.

Wat hebben we bereikt

Wat hebben we daarvoor gedaan

9.1.1 Meer (jonge) inwoners en andere belanghebbenden zijn betrokken bij de ontwikkeling van gemeentelijk beleid en zij voelen zich gehoord

• Er is in samenwerking met het onderwijs een (vast) programma ontwikkeld. Het aanbod draagt bij aan de gemeentelijke doelstellingen op dit terrein en aan de onderwijsdoelstellingen (burgerschap). Hierin zijn diverse activiteiten geborgd, zoals het Baas boven Baas festival, Democracity, De week van Respect (incl. jeugdlintje), samenwerking met de raad van kinderen. Dit was tevens de uitwerking van de motie ‘Burgerschap maken we samen’. In het kader van het Baas boven Baas-traject hebben we 8 activiteiten georganiseerd. Door de toenemende vraag van het onderwijs aan de gemeente, in verband met de behoefte om meer praktijkgericht te leren en te voldoen aan de doelstellingen vanuit burgerschap hebben we afgelopen jaar meer trajecten uitgevoerd dan vooraf gedacht.

• Daarnaast heb we uitwerking gegeven aan diverse Baas boven Baas activiteiten zoals onder andere:

  1. Baas boven Baas festival

  2. Pilot ideeënmarkt

  3. Week van Respect

  4. Jeugdlintje

  5. Samen met de raad van de kinderen gezamenlijk gekeken naar herinrichting van speeltuintjes.

• We hebben een participatieplatform ‘Praatmee Hengelo’ geïmplementeerd. Dit platform draagt bij aan eenduidige digitale plek waar digitaal participatie op gefaciliteerd kan worden. Dit draagt bij aan het betrekken, luisteren en terugkoppelen van de resultaten aan inwoners.

• We hebben een webinar en training ontwikkeld, om interne collega’s handvaten te bieden om participatie op de Hengelose manier (denkkader participatie) vorm te geven.

• We hebben onze participatietools, zoals het opstellen van een plan van aanpak en evaluatiemethodiek verder door ontwikkeld, zodat deze makkelijker inzetbaar is voor collega’s. 

• We hebben uitvoering gegeven aan diverse participatietrajecten op diverse invloedniveaus om op die manier de mening en op de behoefte van inwoners beter aan te sluiten. Voorbeelden van trajecten zijn:

  1. Meedenkgroepen aardgasvrij (Wilderinkshoek)

  2. Meedenksessies inrichting Willemsplein

  3. Masterplan Lange Wemen

  4. Belevingsonderzoek wijkgericht werken + stakeholders werksessies

  5. Meedenksessies cultuur uitvoeringsplan

9.2.1 Inwoners waarderen de dienstverlening van de gemeente Hengelo hoog

• Het cijfer voor dienstverlening in 2025 is niet zichtbaar, deze is in 2025 volgens de nieuwe beleidsindicatoren uitgevraagd. In 2024 was het cijfer 6,6 voor de hele dienstverlening van de gemeente en 6,8 voor de digitale dienstverlening. In de P en C stukken voor 2026 worden de nieuwe vastgestelde beleidsindicatoren gepresenteerd met bijbehorende resultaten.

• Om meer sturing te krijgen op de kwaliteit van dienstverlening werken we aan kwaliteitscriteria. Daarvoor is onder andere een inwonerstevredenheidsonderzoek voorbereid. Dit vindt in 2026 plaats. Daarnaast is klachtencoördinatie opgezet en een rapportage opgeleverd over het aantal klachten. Dit helpt bij het sturen op goede dienstverlening.

• Op basis van onze ‘uitgangspunten dienstverlening’ en nieuwe wetgeving lag de focus we meer digitale dienstverlening. Dus met name op Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (digitaal aanvragen), Wet digitale overheid (toegankelijkheid). Dit betekende veel inzet voor het Online team dat werkt aan hengelo.nl. Er zijn webpagina’s herschreven en webformulieren gemaakt. Zo kunnen inwoners gemakkelijker zaken regelen of vinden op hengelo.nl. Ook is hulpmiddel Tolkie geïmplementeerd om inwoners te helpen met taal op de website.

• Verder zijn er stappen gezet in het digitaal toegankelijker maken van de website. Dit door PDF’s te verwijderen en/of digitaal toegankelijk te maken. Ook is doorlopende aandacht voor inclusieve dienstverlening.

• De focus lag op heldere taal (herschrijven van brieven) en automatische berichten vanuit systemen. Trainingen werden ook gegeven voor medewerkers, zodat bewustwording en kennis over duidelijke taal blijft. Inwoners zijn ook gevraagd wat zijn vonden van onze teksten via het Lezerspanel.

9.3.1 De gemeente Hengelo blijft financieel gezond waarbij we ambities blijven realiseren waarbij de inwoner centraal staat

• We sturen op een structureel sluitende begroting en voldoen daarmee aan het provinciaal toezicht. Hierbij zetten we stevig in op de lobby naar het Rijk om voldoende rijksmiddelen te ontvangen voor bestaande én nieuwe taken, die de gemeente moet uitvoeren.
  

• We sturen op voldoende weerstandsvermogen (met name algemene reserve).

Wat zijn we blijven doen

Participatie

• We stellen de inwoner centraal in ons handelen. Dit doen we op een respectvolle, duidelijke, eenduidige en betrouwbare manier en gebruik ons denkkader als handvat. Daarmee geven we richting, luisteren we en bieden we ruimte aan inwoners, ondernemers, organisaties en (keten)partners. Als gemeente blijven wij actief die samenwerking opzoeken.

• We maken bij bestuurlijke besluiten de afweging voor wel/ geen participatie.

• We blijven het participatieplatform Praat Mee verder doorontwikkelen, zodat inwoners digitaal steeds beter weten over welke opgaven in hun wijk of stad ze mee kunnen praten.

• We gaan het, in 2025 ontwikkelde onderwijsprogramma, naar aanleiding van de motie Burgerschap maken we samen, verder implementeren en sturen bij daar waar nodig. 

Dienstverlening

• De visie ‘Uitgangspunten dienstverlening’ beschrijft de manier waarop wij onze dienstverlening vorm willen geven en welke leidende motieven daarbij richtinggevend zijn voor ons handelen.

• Doorlopend kijken waar onze dienstverlening (processen, systemen en benadering) aangescherpt kan worden.

• Aandacht voor bewustwording op het gebruiksvriendelijk inrichten van de organisatie.

Beheren, onderhouden en verkopen van gemeentelijk vastgoed en de daarbij behorende processen verder professionaliseren.
Het vastgoedbeheer van de gemeente richt zich op het beheren, onderhouden, aankopen en verkopen van gemeentelijk vastgoed, waarbij de bijbehorende processen verder worden geprofessionaliseerd.

• Onderhoud van gemeentelijke gebouwen conform het meerjarenonderhoudsplan.

• Oplossen van onvoorziene technische omstandigheden (onder andere het vervangen waterleidingen bij MFA ’t Berflo en de brandmeld- en ontruimingsinstallatie bij de Schouwburg).

• Tijdelijk beheer van panden binnen de grondexploitaties zoals “Beekstraat en omgeving” en “KMS”.

• Advieswerkzaamheden voor het project 'opvanglocatie Hazenweg 121'.

• Actieve betrokkenheid bij de ontwikkeling van het “Paviljoen Groen” in het Prins Bernhardplantsoen, de kinderboerderij, wijkcentrum Slangenbeek en de huisvesting van de Voetbalacademie.

• Bijdrage aan het opstellen van het Omgevingsprogramma sport, spelen en bewegen.

• Verdere verdieping van de routekaart voor de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed.

• Begeleiden verkoopproces gemeentelijk eigendom.

Treasury

• We stelden de financieringsbehoefte op en analyseerden de leningenportefeuille, rekening houdend met de wettelijke normen kasgeldlimiet en renterisiconorm.

• We anticipeerden op onze liquiditeitsbehoefte

• We verstrekten geen nieuwe geldleningen en garanties aan derden met uitzondering van leningen waarbij we garantstelling kunnen delen met het Waarborgfonds Sport.

• We beheersten de risico’s en volgden de financiële ontwikkelingen bij organisaties aan wie we hebben geleend.

• We hebben de deelnemingenportefeuille beheerd door verantwoording van dividenden, het terugvragen van dividendbelasting bij de Belastingdienst en het actief volgen van de risicopositie van de ondernemingen waarin we deelnamen.

Financiën

• We zorgden voor inzichtelijke financiën voor inwoners en ondernemers. Er wordt continu gestreefd om onze planning- en controlcyclus verder te ontwikkelen; om de planning- en controlproducten nog leesbaarder, toegankelijker en transparanter te maken.

• Via de Zomernota/Zomerbrief, Beleidsrapportage en de Jaarstukken informeerden we de gemeenteraad over de belangrijkste afwijkingen op beleidsinhoudelijk en financieel gebied ten opzichte van de Beleidsbegroting.

Belastingen

• We hebben via GBTwente onroerende zaakbelasting, parkeerbelasting, hondenbelasting, BIZ, precariobelasting en diverse leges opgelegd en ingevorderd conform de door de raad vastgestelde Verordeningen.

• In 2025 is het tarief voor de hondenbelasting met een kwart verminderd ten opzichte van 2024. In 2025 is de hondenbelasting afgeschaft met ingang van 2026.

• In april 2024 hebben wij u geïnformeerd over ons besluit om gemeentelijke heffingen voor Wajongers over de jaren 2023 en 2024 buiten invordering te stellen, omdat deze groep door een onbedoeld landelijk effect niet langer voldeed aan de kwijtscheldingscriteria. Het Rijk en de VNG vroegen gemeenten destijds om Wajongers te ontzien en geen invorderingsmaatregelen te treffen. Omdat de door het Rijk aangekondigde structurele oplossing in 2025 niet tot stand kwam, is deze werkwijze in 2025 voortgezet om te voorkomen dat Wajongers financieel in de knel zouden komen.

Wat heeft het gekost

Financiële toelichting

0.1 Bestuur (€ 832.000 nadeel)
Onder het taakveld ontstaat een nadeel die grotendeels wordt veroorzaakt door de dotatie pensioensvoorziening Wethouders. Per 1-1-2028 gaan we over naar het ABP. Het BBV schrijft voor dat er per direct al een 'correcte' voorziening wordt opgenomen in de jaarrekening. De huidige voorziening is verhoogd met de Beleidsdekkinggraad van ABP (118,3%). Per saldo is dit een nadeel van € 1,0 miljoen.
Tevens zijn de fractiekosten (€ 66.000) lager t.o.v. de begroting. Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine voor- en nadelen.

0.2 Burgerzaken (€ 13.000 voordeel)
De afgifte van reisdocumenten is achtergebleven ten opzichte van de oorspronkelijke raming. Dit heeft twee financiële gevolgen: Lagere kosten: doordat minder reisdocumenten zijn ingekocht, zijn de uitgaven circa € 275.000 lager uitgevallen. Lagere opbrengsten: de geraamde legeskosten bleven eveneens met een bedrag van ruim € 500.000 achter. Daarnaast zijn de kosten voor de verkiezingen ongeveer € 135.000 lager uitgevallen, doordat we een extra bijdrage vanuit het Rijk hebben ontvangen in de septembercirculaire.
Tevens is er onderschrijding op verschillende posten, waaronder onderhoud softwarekosten.

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden (€ 85.000 voordeel)
Het voordeel wordt veroorzaakt doordat een geplande inhuur niet volledig heeft plaatsgevonden wat heeft geleid tot lagere inhuurkosten. Daarnaast zijn ook de reguliere loonkosten lager uitgevallen door ziekte en doordat er minder inzet van ambtelijke uren heeft plaatsgevonden.

0.4 Overhead (€ 2.512.000 voordeel)
De totale overheadkosten bedroegen in 2025 bijna € 45,5 miljoen, € 1 miljoen minder dan geraamd. Daarnaast waren de inkomsten ruim € 1,5 miljoen hoger dan waar in de begroting mee was gerekend. Per saldo is er dus sprake van een afwijking van € 2,5 miljoen voordelig.

Personeelslasten en inhuur bedrijfsvoering
De personeelslasten vormen het grootste deel van de overhead en vertoonden dit jaar een onderschrijding van ruim € 1,2 miljoen. Tegenover dit voordeel staat dat er voor de inhuur € 1,8 miljoen meer is uitgegeven dan geraamd. Per saldo een tekort van € 0,6 miljoen. Dit wordt voor € 0,4 miljoen gecompenseerd door de vergoeding voor detachering, ziekte en zwangerschap. Zie ook het overzicht analyse loonkosten 2025 met de specificaties per onderdeel.

Afdeling Financiën, advies en control
Binnen de afdeling is sprake van een onderschrijding van € 169.000 op de geraamde advieskosten en kosten van derden. Deze onderschrijding wordt voornamelijk verklaard doordat een aantal voorziene opdrachten in 2025 niet is uitgevoerd.

Afdeling Organisatie en services
Er is een onderschrijding binnen de afdeling die is ontstaan door een geschil tussen gemeente Hengelo en de Belastingdienst over de toepassing van BTW regels. Beide partijen zijn een compromis overeen gekomen. Dit houdt in dat de gemeente Hengelo een incidentele teruggave BTW (omzetbelasting) € 231.000 op de bouwkosten van het nieuwe stadskantoor ontvangt.
Tevens hebben we niet begrote inkomsten van € 168.000 als gevolg van de subsidie MDIEU (maatwerk regeling duurzame inzetbaarheid en eerder uittreden).
De belangrijkste overschrijding is de extra dotatie in de voorziening spaarverlof. De jaarlijkse herwaardering van het uurtarief en de toename van de gespaarde verlofuren heeft geleid tot een niet geraamde dotatie van € 248.000 in de voorziening spaarverlof.

Afdeling I & IT
De vanuit het Rijk beschikbaar gestelde eenmalige Woo-middelen voor 2025 zijn voor Hengelo ruim voldoende geweest (voordeel van € 178.000) om aan de gevraagde verplichtingen te kunnen voldoen. De verwachting is dat gedurende de looptijd van de implementatie niet een aanvullende financiële vraag van toepassing zal zijn.
Daarom is er tijdens de 2e Beleidsrapportage in 2025 voor gekozen om de door te schuiven middelen, in een bestemmingsreserve, Reserve digitale archief, te storten. Achteraf bezien zijn we te optimistisch (€ 208.000) geweest bij het opstellen van dit initiële projectbudget. Consequentie hiervan is dat gedurende de looptijd van het project opnieuw middeleen aangevraagd worden die in 2025 nog niet zijn besteed.
De verwachting was dat een aantal wetgevingen als onderdeel van de Digitale Decade in 2025 impact op de informatievoorziening zou hebben. Deels is de impact minder geweest dan vooraf ingeschat. Deels zijn wetgevingen uitgesteld of hebben later impact op onze informatievoorziening, per saldo een voordeel van € 138.000.

Stelpost Bedrijfsvoering
Binnen de bedrijfsvoering is de stelpost bedrijfsvoering gepositioneerd. Ondanks de uitgaven die er in 2025 zijn geweest, is er € 698.000 minder uitgegeven dan begroot. Een deel van de verwachte kosten voor bedrijfsvoeringsopgaven, zoals procesverbeteringen, doorontwikkelingen en organisatiebrede maatregelen, is in 2025 niet of pas deels tot uitvoering gekomen.

Overhead doorberekening
De dekking als gevolg van de doorberekende overhead op de uren zowel bij de investeringen als bij de grondexploitatie blijft € 374.000 achter bij de begroting. Grotendeels komt dit wederom door een verschuiving van eigen personeel naar inhuur, evenals minder geschreven uren op geraamde projectbudgetten.

0.5 Treasury (€ 963.000 voordeel)
In de Beleidsbegroting houden we rekening met een afnemende rentebaat op onze middelen die we gestald hebben bij de Rijks Schatkist. Gedurende het jaar leek deze dicht bij de werkelijkheid te komen ondanks de sterk schommelende rentestanden. Bij de 2e Beleidsrapportage 2025 is daarom besloten om financieel geen wijzigingen te maken. Einde jaar blijkt er alsnog € 200.000 rente meer te zijn ontvangen.

Er zijn meer dividendopbrengsten (€ 575.000) verantwoord dan begroot, omdat dividend via ‘treasury’ verantwoord moet worden, maar deels geraamd waren bij afval. Dit deel zorgt dus nu voor een overschrijding van de baten. Hier tegenover staat een nadeel op het taakveld afval. We blijven de dividendopbrengsten van Twence echter wel (extracomptabel/apart) toerekenen aan de afvalbegroting.
Daarnaast heeft de gemeente € 65.000 als gevolg van de verkoop van een aantal aandelen Twente Milieu N.V. Deze verkoop vond plaats doordat in 2024 de gemeente Berkelland is toegetreden als aandeelhouder en als gevolg hiervan een herijking van de aandelenverhouding moest plaatsvinden. Hengelo heeft een aantal aandelen verkocht. Deze opbrengst was niet begroot.

Doordat de bijdrage aan de liquidatie van de B.V. Warmtenetwerk € 26.000 lager is uitgevallen, zijn de lasten in 2025 lager uitgevallen. Het overige verschil wordt veroorzaakt door een aantal kleinere voor- en nadelen.

We hebben in 2025 minder rente door kunnen berekenen aan de taakvelden dan vooraf begroot. Hierdoor blijven er meer lasten over op het taakveld Treasury. Dit heeft te maken met de rente die we in mindere mate konden doorberekenen middels het omslagrentepercentage aan de overige taakvelden (zie onderstaande tabel). Door de rentebaten in 2025 is het omslagrentepercentage gecorrigeerd van 0,1% naar 0%.

0.61 OZB Woningen (€ 244.000 voordeel)
Het voordeel bij de lasten is met name veroorzaakt door de lagere proceskosten bij de WOZ-bezwaarafhandeling (€ 96.000). Deze proceskosten zijn in 2025 aanzienlijk lager uitgevallen door een verlaging van de wettelijke proceskostenvergoeding in de bezwaarfase naar 12,5% (factor 0,125) per 1 januari 2025. Daarnaast mag deze lagere vergoeding alleen worden toegepast in no‑cure‑no‑pay‑zaken, waardoor in de praktijk minder vergoedingen op het oude (hogere) niveau worden toegekend. Deze wijzigingen hebben geleid tot een structurele daling van de gemeentelijke proceskosten in 2025. Met betrekking tot de baten wordt het voordeel veroorzaakt door een hogere opbrengst OZB woningen. In de Zomernota 2025-2029 is de opbrengst OZB woningen al hoger bijgesteld maar zijn we nog te voorzichtig geweest. Doordat de WOZ-waarde woningen na afhandeling van bezwaren alsnog hoger werd dan verwacht laat ook de rekening nog een voordeel zien.

0.62 OZB Niet-woningen (€ 309.000 voordeel)
Bij de Zomernota 2025-2029 zijn de opbrengsten OZB niet-woningen bijgesteld met € 700.000. Dit als gevolg van de WOZ-waardestijging bij bedrijven in het tijdstip van tariefbepaling (september 2024) tot de feitelijke aanslagoplegging (februari 2025). In deze periode zijn veel bedrijven opnieuw getaxeerd. De OZB-verordening 2026 hebben we daarom later vastgesteld zodat meer herwaarderingen en bezwaarafhandelingen van vastgoedobjecten zijn afgerond. De percentages in de verordening kunnen hierdoor later worden bepaald. Door actuelere waarderingen mee te nemen in de tariefbepaling zullen we in het belastingjaar 2026 de begrote OZB-opbrengst beter benaderen. Ondanks de bijstelling in 2025 zijn de opbrengsten hoger uitgevallen. De meeropbrengsten bij de niet-woningen wordt mede veroorzaakt door aanpassingen die zijn gedaan in het bedrijvenmodel als gevolg van een uitgebreid marktonderzoek.

0.63 Parkeerbelasting (€ 93.000 nadeel)
Er zijn in 2025 lagere, dan begrote, parkeerinkomsten. Met name de inkomsten uit de Naheffingsaanslagen Parkeerbelasting zijn lager dan eerder aangenomen (nadeel € 61.000). Dit ontstaat door het gebrek aan interne capaciteit waardoor er gekozen is de beschikbare inzet anders dan op parkeercontroles in te zetten.

0.64 Belastingen overig (€ 108.000 voordeel)
In dit taakveld is een voordeel gerealiseerd van € 108.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door een bouwplan waarbij gedurende langere tijd openbare ruimte nodig was voor het uitvoeren van werkzaamheden. Voor dit langdurige gebruik is een fiscale afrekening toegepast, die per saldo heeft geleid tot een voordeel van € 134.000. Het resterende verschil binnen dit taakveld wordt verklaard door enkele kleinere afwijkingen.

0.7 Uitkeringen gemeentefonds (€ 774.000 voordeel)
De gemeenteraad is in de raadsbrief 'Decembercirculaire 2025 Gemeentefonds' (zaaknummer 4014674) geïnformeerd over de ontwikkelingen in het gemeentefonds. Door de late beschikbaarheid van deze circulaire was het niet meer mogelijk om een begrotingswijziging voor het jaar 2025 vast te laten stellen door de gemeenteraad. Voor 2025 is de gemeentefondsuitkering in de decembercirculaire 2025 bijna € 0,8 miljoen hoger dan begroot. Dit hogere bedrag is nu ook verantwoord. Hierdoor is het resultaat van de Jaarstukken positief beïnvloed door het Rijk.

Van deze extra ontvangen gemeentefondsmiddelen stellen we via het bestemmingsvoorstel in deze Jaarstukken voor om € 306.000 toe te voegen aan de reserve nog uit te voeren werken/activiteiten en € 114.000 aan de reserve Vluchtelingen. Het betreft de dekking voor uitgaven die in 2026 worden gedaan en daarom worden overgeheveld via het bestemmingsvoorstel. Het gaat hier om:

• De extra middelen voor kinderopvang door pleegouders.

• De aanvullende ondersteuning door lokale energiehulp.

• De uitvoeringslasten voor de Wet versterking regie volkshuisvesting.

• De Implementatie plateau 2 (= een systeem voor geautomatiseerde gegevensuitwisseling binnen de inburgeringsketen).

• De meerkosten sociaal domein voor Oekraïners.

Een nadere toelichting vindt u in de bovengenoemde raadsbrief en in het bestemmingsvoorstel (zie paragraaf 4.3).

0.8 Overige baten en lasten (€ 1.425.000 nadeel)
Het resultaat bestaat grotendeels uit de volgende vier onderdelen:

Saldo urenverantwoording en kosten voormalig personeel
In 2025 zijn minder uren geschreven dan geraamd. Dit heeft onder andere te maken met diverse projecten die in de uitvoering minder ver zijn dan verwacht. Dit heeft geleid tot een negatief saldo op de urenverantwoording ten opzichte van de begroting van € 1.346.000.
Daarnaast zijn er voor € 214.000 betalingen gedaan die voortkomen uit ontbonden arbeidsovereenkomsten dit veelal in de vorm van eigen risico WW en de uitbetalingen van de (Regeling Vervroegd Uittreden (RVU).
Tevens hebben we conform de BBV-regelgeving een eenmalige bijdrage € 386.000 gestort in een nieuw gevormde voorziening RVU, voor de toekomstig verwachte uitkeringen.

Onvoorziene uitgaven en opties nieuw beleid
Op deze budgetten is in het afgelopen jaar nauwelijks een beroep gedaan wat leidt tot een voordeel van € 203.000.

Begrotingstechnische correcties
Het voordeel van € 119.000 op deze post bestaat uit niet geraamde inkomsten. Het betreft hier correcties over voorgaande jaren die niet aan de diverse taakvelden zijn toe te rekenen.

Opbrengsten Reclame
We hebben ten opzichte van de begroting bijna € 20.000 hogere inkomsten op reclamegelden. Deels betreft het inkomsten uit voorgaande jaren die we in 2025 hebben kunnen uitnutten.

0.9 Vennootschapsbelasting (€ 68.000 nadeel)
Over de inkomsten uit reclame in de openbare ruimte wordt vennootschapsbelasting (vpb) geheven. Door een stijging in de reclame inkomsten (zoals bij 0.8 ook besproken) zijn we ook meer vpb verschuldigd.

0.10 Mutaties reserves (€ 1.677.000 nadeel)De toevoegingen en onttrekkingen in de reserves kennen hun eigen dynamiek in de P en C-documenten. Veelal worden incidentele lasten gedekt uit reserves. Daarnaast zijn overschotten of tekorten uit Zomernota’s, Beleidsbegrotingen en Beleidsrapportages verrekend met de algemene reserve. De grondexploitaties kennen een ‘gesloten’ circuit. Verrekeningen vinden plaats via de algemene reserve grondexploitaties en drukken niet op het jaarrekeningsaldo.

Algemene reserve (€ 195.000 nadeel)
Er zijn minder middelen uit de algemene reserve onttrokken voor:

• Gelden ruimte voor ondernemen (zie taakveld 3.4)

• Fonds voor leefbare wijken (zie taakveld 6.1)

• Gebiedsontwikkeling KMS (zie taakveld 8.2)

Voor een toelichting zie de bovengenoemde taakvelden.

Reserve grondexploitatie (€ 181.000 voordeel)
De afgelopen jaren is het saldo van de reserve grondexploitaties gestegen. In de jaarrekening van 2024 was er sprake van een eenmalige daling door een deelafsluiting van de grondexploitatie Dalmeden (min € 6,2 miljoen). Het resultaat van de grondexploitatie was hetzelfde, maar het moment waarop de winst werd genomen was gewijzigd.
In 2025 hebben we weer de stijgende lijn te pakken. Bij de herzieningen van 2025 hebben we aangegeven dat we verwachten dat de reserve eind 2025 € 22,4 miljoen bedraagt. Met alle begrotingswijzigingen door het jaar is dat € 22,5 miljoen geworden. De reserve bedraagt per 31 december 2025 € 22,7 miljoen. Dit is een verbetering van € 0,2 miljoen t.o.v. de verwachte reserve eind 2025.
De grootste afwijkingen zijn:

• De verkoop van een kavel op het Walkatenplein gaat niet door waardoor de verwachte tussentijdse winst niet genomen is. Lagere stand van de reserve met € 2,2 miljoen.

• De verkoop van kavels bij Dalmeden is juist weer harder gegaan dan verwacht waardoor de reserve verbetert met € 1,0 miljoen.

• Bij het onderdeel 'strategisch verworven gronden' zijn een aantal verkopen gerealiseerd en de gronden zijn opnieuw getaxeerd. Daardoor is er € 0,4 miljoen minder voorziening nodig.

• Voordeel van € 0,6 miljoen door vaststelling grondprijzen.

Reserve Gebiedsontwikkeling KMS (€ 132.000 nadeel)
De onttrekking van € 234.990 uit de bestemmingsreserve gebiedsontwikkeling Koninklijke Machinefabriek Stork was lager dan begroot (€ 367.251). Dit komt doordat er minder kosten zijn gemaakt dan vooraf ingeschat. De kosten zijn verantwoord in programma 8 en zijn met de opbrengst in programma 9 budgetneutraal. De middelen blijven in verband met toekomstige kosten beschikbaar in de reserve.
Daarnaast is conform de aanpassing in de 2e berap € 80.000 gedoteerd aan de bestemmingsreserve vanuit het programmabudget.

Reserve Compensatiefonds Bomenverordening (€ 94.000 nadeel)
We hebben een lagere dan geraamde onttrekking uit de Reserve Bomenverordening van € 94.000. De geplande werkzaamheden in het kader van Bomencompensatie zijn (nog) niet volledig uitgevoerd. Zie ook taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Reserve bodemsanering (€ 280.000 voordeel)In 2025 is voortkomend uit de meicirculaire € 361.198 gedoteerd aan de voorziening. In 2025 is een hogere bijdrage van € 325.015 uit de reserve bodemsanering onttrokken dan begroot (€ 45.000) in het bestedingsplan. Deze onttrekking vindt plaats op basis van werkelijke bestedingen en is ter dekking van de ambtelijke inzet en gemeentelijke saneringsprojecten. Niet elke verontreiniging is te voorzien waardoor er onvoorziene bodemsaneringskosten in het kader van de Wet bodembescherming (wbb) zich kunnen voordoen.

Reserve vluchtelingen (€ 581.000 nadeel)Het resultaat bestaat uit lagere uitgaven voor de opvangkosten en het niet volledig benutten van de posten onvoorzien en de stelposten voor beleid. Dit beleid is deels uitgevoerd en deels nog in ontwikkeling, maar krijgt in 2026 verdere invulling en daarmee besteding van budget.

Reserve Proeftuin Nijverheid Aardgasvrij (€ 72.000 nadeel)
In het kader van Proeftuin Nijverheid aardgasvrij hebben we minder uit de reserve onttrokken omdat wij een deel van de loonkosten ten laste van de Rijksmiddelen voor capaciteit op het gebied van Klimaat en Energie (CDOKE) konden brengen.

Reserve aanjaagbudget talentopgave (€ 765.000 nadeel)
Op de diverse taakvelden is in de voorgaande financiële toelichtingen uitgebreid ingegaan op de talentopgave. Op de diverse taakvelden is sprake van een voordeel van in totaliteit € 765.000. Hiertegenover staat een lagere onttrekking uit de reserve aanjaagbudget talentopgave, hetgeen leidt tot een nadeel op dit taakveld 0.10. Per saldo verloopt de talentopgave budgettair neutraal in de Jaarstukken. De resterende middelen uit 2025 worden later doelgericht ingezet, zoals ook bij de diverse taakvelden is beschreven.

Reserve nog uit te voeren werken/activiteiten (€ 399.000 nadeel)
Bij de 2e Berap 2025 zijn de budgetten van het actualiseren parkeerbeleid en speelvoorzieningen overgeheveld naar 2026. Het totaal over te hevelen budget hiervan is € 97.000. In plaats van de geplande onttrekking terug te draaien (te verlagen), is bij de berap een dotatie geraamd van € 97.000. Dit laat nu een voordeel zien aan de lastenkant van € 97.000 bij deze reserve en eenzelfde nadeel aan de batenkant. Daarnaast is voor geluid, omgevingswet en HvZ minder onttrokken (€ 86.000 nadeel). In deze reserve zat een bedrag voor de Wet open overheid dat niet meer nodig was en daarom kon vrijvallen (€ 65.000 voordeel).

Verdeling totale loonkosten 2025

In programma 9 zijn de salariskosten Overhead toegelicht. Om een totaalbeeld van de loonkosten te geven, waar in het Jaarverslag 2025 ook naar wordt verwezen, is onderstaande tabel opgenomen.
De totale analyse op personeelslasten heeft een negatief saldo van € 2,75 miljoen. De vaste salariskosten waren in 2025 ruim € 1,5 miljoen lager dan begroot.
Daarnaast is er in 2025 voor ruim € 13,4 miljoen aan capaciteit ingehuurd. Dit is € 5,6 miljoen meer dan begroot. De inhuur heeft in de volle breedte van de organisatie plaatsgevonden.
Naast de genoemde lasten heeft de detachering van personeel en ontvangen uitkeringen in het kader van ziekte en arbeidsongeschiktheid ruim € 1,3 miljoen meer opgebracht dan geraamd.

Risico's

Krapte op de arbeidsmarkt
Vanuit onderzoeken blijkt dat de gemeentelijke arbeidsmarkt nog zeker 10 jaar onder druk staat. In 2030 zal 10% van het huidige personeelsbestand gepensioneerd zijn. Om onze gemeentelijke doelen en opgaven te realiseren, is het essentieel dat we voldoende personeel hebben om deze uit te voeren. Door de krapte op de arbeidsmarkt lopen we het risico dat de kwaliteit van onze uitvoering afneemt, zowel in effectiviteit als efficiëntie. De toenemende werkdruk kan uiteindelijk de continuïteit van onze dienstverlening in gevaar brengen.

Artificial intelligence
De ontwikkelingen op het gebied van artificial intelligence (AI) zijn de afgelopen jaren erg hard gegaan. Naarmate AI-technologieën steeds meer geïntegreerd raken in diensten en besluitvormingsprocessen kunnen we een verhoogd risico lopen. AI-systemen kunnen vooroordelen bevatten en de uitkomsten van AI kunnen we niet blindelings volgen.

Digitalisering
De toenemende digitalisering van de samenleving en onze organisatie biedt kansen op het gebied van efficiency en gebruiksgemak. Dit brengt ook risico’s en aandachtspunten met zich mee. Digitale inclusie blijft een belangrijk aandachtspunt: niet alle inwoners beschikken over voldoende digitale vaardigheden om zelfstandig gebruik te maken van onze digitale overheidsdiensten. Het risico is dat we onvoldoende invulling kunnen geven aan de snelle digitalisering en veranderende wetgeving.