Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Welke belangrijke ontwikkelingen zagen we in 2025?

De Spoorzone Hengelo-Enschede (SHE) is door het Rijk aangewezen als grootschalige woningbouwlocatie. Deze aanwijzing maakt het mogelijk om in de komende jaren duizenden nieuwe woningen te realiseren, met extra steun van de Rijksoverheid voor bereikbaarheid, infrastructuur en uitvoering.

In lijn met deze landelijke regie hebben de gemeenten Enschede en Hengelo in 2025 een subsidieaanvraag ingediend bij het Rijk voor de ontsluiting en infrastructuur van de Spoorzone. Voor Hengelo ging dat onder andere om de ondertunneling van de Kuipersdijk. Tegelijkertijd is gewerkt aan regionale samenwerking binnen Twente, waarbij woningbouw, economie en bereikbaarheid integraal worden afgestemd, zodat de woningbouwopgave past binnen een toekomstbestendige en aantrekkelijke regio.

Het rijksbeleid, met name de nieuwe Nota Ruimte, vormt het kader voor deze ontwikkelingen. De nota geeft landelijke richting en extra middelen voor grootschalige woningbouwlocaties, ondersteunt versnelling van projecten en stimuleert een samenhangende ontwikkeling van wonen, werken en voorzieningen. Door deze landelijke en regionale samenwerking legt Hengelo in 2025 een stevige basis voor de uitvoering van de woningbouwplannen in de komende jaren.

Relevante beleidsnota’s

• Nationale omgevingsvisie (2020)

• Contourennotitie Nota Ruimte (2023)

• Gebiedsagenda Oost Nederland (2020)

• Omgevingsvisie Hengeloos buiten (2021)

• Omgevingsvisie Hart van Hengelo (2022)

• Woonagenda Twente 2021-2025 (2021)

• Woonvisie Hengelo 2016 - 2026

• Masterplan Hart van Zuid (2008)

• Programma Hart van Zuid 2022-2026

• Strategienota Twenteboard (2022)

• Horecavisie (2017)

• Detailhandelsvisie (2012)

• Nota grondbeleid (2017)

• Grondprijzennotitie (2022)

• Integraal actieplan binnenstad (2017)

• Handboek Aantrekkelijke Binnenstad (2020)

• Retailanalyse (2021)

• Erfgoedprogramma Cultureel erfgoed

• Prestatieafspraken Welbions 2024-2025

• Huisvestingsverordening opkoopbescherming (2023)

• VTH-beleid Omgevingswet Gemeente Hengelo (2023)

Verbonden partijen

Welbions
Welbions draagt aan het programma bij met de sociale woningvoorraad die zij ontwikkelt en beheert, op basis van de woonvisie vastgelegd in de woningbouwafspraken met de gemeente Hengelo.

Wat hebben we bereikt

Wat hebben we daarvoor gedaan

8.1.1 Hengelo kent een groter aanbod aan koop- en huurwoningen, 8.1.2 Inwoners kunnen langer zelfstandig blijven wonen in een geschikte woning, 8.1.3 Meer woningzoekenden vinden een passende woning in Hengelo.

• In 2025 heeft de regio Twente verdere stappen gezet in de ontwikkeling van de Ruimtelijke Ontwikkelstrategie Twente (ROS Twente). In samenwerking met het Rijk, de Provincie Overijssel, Waterschap Vechtstromen en de 14 Twentse gemeenten is een plan van aanpak voor de verstedelijkingsstrategie opgesteld. Dit plan vormt de basis voor een integrale aanpak om de regio toekomstbestendig te maken richting 2050, met aandacht voor woningbouw, economie, bereikbaarheid, leefomgeving en voorzieningen.

• De hoge nieuwbouwproductie van voorgaande jaren is in 2025 voortgezet. De bruto bouwproductie bedroeg 436 woningen, waarvan na aftrek van de sloop van 21 woningen een netto toevoeging van 415 woningen. Projecten die in 2025 zijn gerealiseerd, zijn onder andere: De Appendage, Kleine Koppeling, Hazemeijerstraat, Burgemeester Jansenplein. Daarnaast zijn op diverse andere locaties woningbouwprojecten uitgevoerd.

• Om de bouwproductie in de komende jaren op peil te houden, is in 2025 de Woondeal Twente herijkt. De Twentse gemeenten hebben bij de provincie aangegeven dat de nieuwbouwambitie met 5.000 woningen moet worden verhoogd tot in totaal 19.100 woningen in Twente tot 2030. De provincie heeft deze ambitie in 2025 onderschreven.

• Ook in 2025 zijn opnieuw veel startersleningen verstrekt: in totaal 169 startersleningen in de periode 1 januari 2024 tot eind 2025, ter ondersteuning van starters bij de aankoop van hun eerste woning.

• De huisvestingsverordening is geëvalueerd en bleek naar behoren te functioneren. De verordening is daarom met één jaar verlengd tot 1 januari 2027.

• In samenwerking met Welbions zijn in 2025 62 statushouders gehuisvest, waarmee de taakstelling voor 2025 is gehaald en zelfs overschreden.

• Daarnaast is uitvoering gegeven aan de adviezen van het Rekenkameronderzoek ‘Niet in beton gegoten’, gericht op verbetering van het Hengelose woonbeleid.

• We hebben samen met woningbouwcorporatie Welbions 't Swafert aangekocht t.b.v. onze stedelijke ontwikkeling.

8.2.1 Inwoners zijn meer tevreden over de kwaliteit van hun fysieke leefomgeving zoals veiligheid, gezondheid en natuur

• De derde fase van de omgevingsvisie Stedelijk Gebied is vastgesteld. Samen met Hengeloos Buiten (fase 1) en Hart van Hengelo (fase 2) vormt fase 3 de omgevingsvisie voor de gehele gemeente Hengelo.

8.3.1 Meer mensen bezoeken de binnenstad van Hengelo en verblijven er langer

• Uit de telling van Locatus is naar voren gekomen dat het aantal bezoekers 25% lager ligt dan in 2024. Door geen van de binnenstadspartners wordt dit beeld echter herkend. Naar aanleiding hiervan is ook een analyse gemaakt van data van onderzoeksbureau Resono die voor meerdere Overijsselse gemeenten permanent meten en vanaf 2025 ook voor Hengelo. Daaruit blijkt dat het gemiddeld aantal bezoekers van de binnenstad in 2025 juist hoger ligt dan in 2024 en een stijgende lijn blijft houden. Dit is in lijn met de waarneming van de ondernemers en de marktbond.

• Een belangrijke activiteit in 2025 was de nieuwe draagvlakmeting voor de Bedrijven Investeringszone (BIZ) binnenstad. Die is door de Stichting Centrummanagement (SCH) in samenwerking met de gemeente uitgevoerd in het najaar. Hieruit kwam naar voren dat er een zeer groot draagvlak is onder de Hengelose ondernemers om door te gaan op de ingeslagen weg. Maar liefst 92% van alle uitgebrachte stemmen was voor het voortzetten van de BIZ.

8.3.2 We hebben een aantrekkelijk compact stadshart waarin winkels en horeca in de binnenstad van Hengelo meer bijeen zijn gebracht in een kleiner gebied

• In 2025 is de leegstand licht opgelopen waarbij de leegstand vooral is geconcentreerd rond Winkelcentrum De Brink. De Brink is in 2025 van eigenaar veranderd en met de nieuwe eigenaar worden gesprekken gevoerd over hoe dit gebied weer vitaal kan worden. Effecten hiervan worden, naar verwachting, pas in 2027 zichtbaar.

• In 2025 is cameratoezicht ingevoerd om ongewenst gemotoriseerd verkeer te weren uit de binnenstad. Dit heeft voor veel minder gemotoriseerd verkeer in de binnenstad gezorgd. Daarmee is de binnenstad aantrekkelijker en leefbaarder geworden. En kunnen voetgangers op een veilige en prettige manier winkelen en verblijven.

• Ook in 2025 is hard gewerkt aan de voorbereiding van nieuwe projecten. De uitvoering van het Prins Bernardplantsoen is voorbereid, de vergunningen zijn verstrekt en het krediet is verleend. De uitvoering vindt plaats in 2026. Dit geldt ook voor het V&D gebied. Alle voorbereidingen voor de uitvoering zijn klaar en de sloop en nieuwbouw van het V&D pand is in 2026 gepland.

• In het aantrekkelijker maken van de binnenstad is in afstemming met bewoners en ondernemers een plan gemaakt voor het gebied Marktstraat-Marktsteeg-Molenstraat-Beekstraat. Uitvoering was voorzien in 2026, maar door enorme wachttijden bij de aannemers van de nutsbedrijven kan dat pas in 2027.

• Uit de jaarlijkse binnenstadspeiling blijkt dat de waardering voor de binnenstad in 2025 ongeveer gelijk is gebleven. Het algemene waarderingscijfer is, met een 7,0, stabiel gebleven. Het belangrijkste kritiekpunt blijft het winkelaanbod waar we als gemeente maar heel beperkt invloed op hebben. Voor de komende jaren is dit één van de belangrijkste speerpunten van de SCH die zij samen met de vastgoedeigenaren willen oppakken. Om dit te bereiken willen ze die samenwerking verder versterken en ook een BIZ invoeren voor de vastgoedeigenaren.

8.3.3 Meer mensen wonen in de binnenstad

• Ook in 2025 zijn er weer meer mensen in de binnenstad komen te wonen. Het aantal inwoners is met ruim 4% toegenomen (49 inwoners). Belangrijkste oorzaak daarvan is de oplevering van de horecawand. Maar ook op andere plekken wordt doorgewerkt aan extra woningen.

8.3.4 Meer mensen wonen, werken en leren in Hart van Zuid

• We werken, op basis van de bestuurlijke opdracht die op 4 maart 2025 door het college is vastgesteld, aan het Ontwikkelperspectief Spoorzone Hengelo–Enschede (SHE). Het doel van deze opdracht is om een helder en samenhangend ontwikkelperspectief op te stellen. Daarmee maken we concreet wat we de komende jaren willen realiseren, op de korte, middellange en lange termijn. Centraal staat de vraag welke stappen nodig zijn om in 2050 de Spoorzone te zijn zoals beschreven in de Position Paper “Spoorzone Hengelo–Enschede” (raadsbesluit van 17 mei 2023). Het ontwikkelperspectief vormt een nadere uitwerking van de ambities voor zowel bestaande als nieuwe plannen en ontwikkelingen binnen SHE. Het biedt de basis voor het sturen op deze ambities en voor het stimuleren van nieuwe initiatieven die hieraan bijdragen.

• In juni 2025 is de Spoorzone Hengelo–Enschede door het Rijk aangewezen als nationale grootschalige woningbouwlocatie. In dat kader hebben wij een aanvraag ingediend voor een rijksbijdrage voor gebieds- en mobiliteitsmaatregelen die noodzakelijk zijn om de woningbouwontwikkeling mogelijk te maken. Op 7 november heeft het Rijk hierover een besluit genomen. De aanvraag is positief beoordeeld; voor de gebiedsmaatregelen worden middelen beschikbaar gesteld. Een besluit over een bijdrage uit het Mobiliteitsfonds is echter doorgeschoven naar het nieuwe kabinet. In dit kader is een lobbytraject gestart om alsnog ondersteuning voor de mobiliteitsmaatregelen te verkrijgen.

• Het vlaggenschip van de Hengelose Magneet – en daarmee ook van SHE - is de KMS. Op 16 september 2024 heeft het college van B&W het omgevingsprogramma voor de KMS-locatie vastgesteld en ingestemd met het Akkoord op Hoofdlijnen met Trebbe. Ter uitvoering van dit akkoord heeft de gemeenteraad in oktober 2024 een bestemmingsreserve gebiedsontwikkeling KMS ingesteld, bedoeld voor de verdere ontwikkeling van de locatie. In 2025 zijn, binnen deze vastgestelde kaders, de afspraken uit het Akkoord op Hoofdlijnen verder uitgewerkt in een Samenwerkingsovereenkomst en aanvullende overeenkomsten met Trebbe. Deze overeenkomsten zijn in juli door het college vastgesteld. Als logisch vervolg op het raadsbesluit van 23 oktober 2024 heeft de gemeenteraad daarbij krediet beschikbaar gesteld voor de aankoop van diverse onderdelen van de KMS-locatie. Daarnaast is voor één van de hallen een aparte besloten vennootschap opgericht: KMS Grote Stelplaats B.V. In deze BV neemt de gemeente samen met Trebbe deel.

• Als onderdeel van de ontwikkeling van de KMS is gewerkt aan een verdere verkenning van de centrale mobiliteitshub Hart van Zuid.

Wat zijn we blijven doen

Bestemmingsplannen in procedure

• Voor het gebied Dalmeden is gewerkt aan het bestemmingsplan Kamers (44 woningen). Er is één beroep ingediend, zitting Raad van State in 2026.

• Het beroep tegen het bestemmingsplan Vooroorlogse wijken omgeving Heemafterrein-Bornsestraat is behandeld door de Raad van State en zal in het kader van de bestuurlijke lus ter zitting in 2026 worden behandeld.

Onherroepelijke bestemmingsplannen

• De volgende bestemmingsplannen zijn in 2025 onherroepelijk geworden: Bestemmingsplan Buitengebied, ontwikkeling locatie Schalmedenweg (transformatie van intensieve veehouderij naar 5 woningen), bestemmingsplan Meander Noord (110 woningen), bestemmingsplan Hart van Zuid, Primoteq en 2 parapluplannen voor ondergrondse 110 kV kabelverbindingen voor Tennet.

Omgevingswet

• Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden samen met een daaruit voortvloeiende Bruidsschat. In 2025 hebben wij gewerkt aan de nieuwe opzet van het Omgevingsplan en de eerste wijziging daarvan, zijnde de inhoudelijke verwerking van de Bruidsschat, regels met betrekking tot archeologie en voor drink- en grondwater. Het ontwerp van deze eerste wijziging is gereed en wordt in januari 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan het college.

• Er is gewerkt aan de Omgevingsprogramma’s voor toekomstbestendige bedrijventerreinen en Volkshuisvesting.

• Daarnaast is de Omgevingsvisie Stedelijk Hengelo (3e fase) vastgesteld.

Binnenstad

• Met binnenstadpartners en ondernemers hebben we gewerkt we aan het realiseren van een compact bruisend stadshart (met zo min mogelijk structurele leegstand). Met onderscheidende aanloopgebieden om daarmee ook de economische aantrekkingskracht te vergroten. Dit hebben we gedaan door uitvoering te geven aan Integraal actieplan voor een vitale Hengelose Binnenstad en de Binnenstadsmonitor periodiek te actualiseren. Daarnaast zijn we blijven inzetten op acquisitie voor behoud, verplaatsing en aantrekken van ondernemers/ investeerders passend bij de gebiedsprofielen.

Projecten
In 2025 hebben veel projecten bijgedragen aan de realisatie van onze woningbouwdoelstellingen.

Gerealiseerd in 2025
De woningen in de projecten Horecawand, Mariastraat, Hofmakerij, Appendage en de Kleine Koppeling zijn (nagenoeg) allemaal opgeleverd. Ook zijn de tijdelijke woningen aan de Stadionlaan en Heraclesstraat opgeleverd.

Ook in het Broek, Dalmeden, Marskant, Erve Berchus, De Post en op Campus Driene wordt volop gebouwd.

Starten in 2026
In 2025 zijn we met de volgende projecten zo ver gevorderd dat we verwachten in 2026 te kunnen starten met de bouw.

• Voormalige locatie machinefabriek Vos: de verkoop is voorbereid.

• De Mentink locatie in Beckum: de anterieure overeenkomst is getekend en de omgevingsvergunning is aangevraagd.

• De woonwagens aan het Bartelinkslaantje.

• Woningbouw op het gezondheidspark

• Be Brink: de vergunning voor het voormalig V&D gebouw is verleend

• Paul Krugerstraat (Noaberhof de Rijkskweek)

• Tasche pand

Starten na 2026
Ook hebben we in 2025 bij veel plannen vorderingen gemaakt waardoor ook na 2026 de bouwstroom op gang blijft.

• Wolfkaterweg Beckum: stedenbouwkundig plan vastgesteld. In 2026 Bopa procedure en bouwrijp maken voorbereiden.

• Erve Lonink Beckum: Onderzoeken gedaan. Bopa procedure in 2026.

• Oude Ketelmakerij: akkoord over stedenbouwkundig ontwerp. In 2026 start planologische procedure.

• Dikkers: overeenstemming over de ontwerpen van fase 1. In 2026 aanvraag omgevingsvergunning voor fase 1.

• ETEF: het voorlopig ontwerp is voor een groot deel gereed. In 2026 Bopa procedure.

• Primoteq: bestemmingsplan is onherroepelijk. In 2026 wordt de omgevingsvergunning aangevraagd.

• Aireyflats: aanvragen vergunningen en vervolgens NUTS aansluitingen.

• De Noork: in 2026 start Bopa procedure voor de sloop-nieuwbouw blokken.

• Gietart

• Plegt Vos locatie aan de Bornsestraat: afhankelijk van de uitspraak van Raad van State i.v.m. het ingestelde hoger beroep.

• Locatie Sporttrader

Planning
Bij een aantal projecten is er sprake van vertraging. In de meeste gevallen wordt dit door externe factoren bepaald, zoals door planningsproblemen bij de NUTS partijen. Ook ontwikkelaars zijn er regelmatig verantwoordelijk voor dat planningen niet worden gehaald.

Financieel
De meeste projecten blijven binnen de afgesproken financiële kaders. Waar projecten een verslechtering laten zien, komt dat vaak door hogere bouwrijp maak kosten. Dat zien we bijvoorbeeld bij Campus Driene (reeds bij de BeRap gemeld), Marskant en de woonwagenlocaties.

In de paragraaf grondbeleid wordt de financiële wijzigingen in de projecten nader toegelicht.

Risicoprofiel
Voor de meeste projecten zijn de specifieke projectrisico’s afgenomen. In zijn algemeenheid komt dit doordat de plannen verder zijn uitgewerkt. We zien in een aantal projecten dat de ontwikkelaar de risico’s zoveel mogelijk wil verleggen naar de gemeente.

Wel zijn stikstof en netcongestie groter wordende risico’s voor een groot aantal projecten.

Grondbedrijf

• Het grondbedrijf heeft in 2025 een actieve rol gespeeld bij ruimtelijke ontwikkelingen door strategisch advies en grondbeheer. Door slimme grondposities in te nemen, heeft de gemeente haar regierol versterkt en bijgedragen aan woningbouw en bedrijventerreinen.

Belangrijke prestaties:

• Grondverkoop: € 22,7 miljoen aan bedrijventerreinen en woningbouw (excl. BXL).

• Afgeronde grondexploitaties: Lange Wemen en Veldwijk Noord.

• De gemeenschappelijke regeling RBT (BXL) is geliquideerd, maar er zijn nog onduidelijkheden over de hoogte van de te ontvangen bedragen. Daarom zijn deze nog niet verwerkt in de jaarrekening.

• De gemeenschappelijke grondexploitatie de Veldkamp met Borne is nog niet afgesloten. De belangrijkste redenen hiervoor zijn dat er in 2026 nog enkele noodzakelijke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd, dat er nog verkopen gepland staan die invloed hebben op de eindafrekening en dat een goed beheer van het project vraagt dat de betrokken projectgroep het proces ook in 2026 blijft begeleiden.

• Nieuwe grondexploitaties gestart: Wolfkaterweg in Beckum.

• Bijna afgeronde grondexploitaties (2025): Hart van Zuid de Kanaalzone en de Veldkamp.

Door deze ontwikkelingen blijft het grondbedrijf sturen op voldoende kavels voor woningbouw en bedrijventerreinen, in lijn met de gemeentelijke doelstellingen.

Wat heeft het gekost

Financiële toelichting

8.1 Ruimte en leefomgeving (€ 295.000 nadeel)
Op dit taakveld is een nadeel van € 295.000 gerealiseerd. Aan de opbrengsten kant zijn voor € 222.000 meer inkomsten gerealiseerd dan begroot. Dit voordeel is grotendeels ontstaan doordat anterieure overeenkomsten over meerdere jaren lopen. Echter worden de geraamde inkomsten niet over meerdere jaren begroot, maar binnen het jaar waarop een exploitatie overeenkomst wordt afgesloten.
De lasten voor dit taakveld zijn € 517.000 hoger dan begroot. Het begrote bedrag voor voorbereidingskosten voor projecten en grondexploitaties is overschreden met € 794.000. Deze overschrijding (70%) is met name veroorzaakt door de uitvoeringskosten voor de herinrichting Breemarsweg. Een ander grote post is de ontwikkeling Mariastraat – Geerdinksweg. Verder zijn er ook in 2025 voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd waarvoor nog geen investeringskrediet of grondexploitatie is vastgesteld.

De personeelskosten op een aantal onderdelen binnen dit taakveld zijn lager dan begroot wat resulteert in een onderschrijding van € 381.000. Het grootste deel van het verschil zit op de ontwikkeling van ruimtelijke plannen en bestemmingsplannen. In het kader van de Omgevingswet worden de bestemmingsplannen niet verder ontwikkeld en overgenomen in omgevingsplannen. Voor een nadere analyse van de loonkosten wordt verwezen naar programma 9.

De kosten voor de ruimtelijke tafel zijn € 65.000 hoger dan begroot. De ruimtelijke tafel is een overlegstructuur waar alle ruimtelijke initiatieven worden besproken en waarin op basis van 'ja, mits' integraal afgewogen advies tot stand komt over de haalbaarheid van initiatieven. Het overleg is onderdeel van het initiatievenproces dat is ontworpen bij de implementatie van de Omgevingswet. In 2025 is het Locatieontwikkelingenoverleg toegevoegd, zodat ook op verkenningen voor ontwikkelmogelijkheden integraal geadviseerd wordt. Er zijn in werkelijkheid meer uren  besteed dan begroot door een sterkere verankering van deze werkwijze. Het overige (€ 39.000) bestaat uit kleine verschillen.

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) ( € 182.000 voordeel)
Voor de KMS is € 69.000 aan opbrengsten gerealiseerd waar geen opbrengsten waren begroot. Op moment van begroten was onduidelijk vanaf welk moment en of ruimten verhuurd zouden worden, hierdoor is uit voorzichtigheid geen opbrengst begroot. Daarnaast zijn de werkelijke kosten lager dan begroot. Hierdoor is een onderschrijding van €106.000 gerealiseerd. Grootste reden hiervoor is dat de begrote agiostorting €60.000 lager is geweest. De agiostorting is lager, omdat er in 2025 nog niet gewerkt is aan de planvorming voor perceel B. De focus heeft in 2025 gelegen op de ontwikkeling van het stedenbouwkundig plan voor de totale KMS-locatie.

Op totaal is er nauwelijks verschil met de begroting in dit programma. Toch is er behoorlijk wat gewijzigd. We hebben aan inkomsten € 2,4 miljoen minder aan tussentijdse winst ontvangen. Dat komt met name doordat de verkoop van een kavel aan het Walkatenplein niet is doorgegaan en er daarom geen tussentijdse winst kon worden genomen.

De strategisch verworven gronden hebben een aantal verkopen gerealiseerd en de gronden zijn opnieuw getaxeerd. Daardoor is er € 0,4 miljoen minder voorziening nodig dan eerder aangenomen.

De afsluiting van Lange Wemen zorgde voor een daling van de voorziening met € 2,5 miljoen. We hadden verwacht dat we € 2,2 miljoen meer voorziening nodig hadden, met name door het afsluiten van Lange Wemen. Dat is daadwerkelijk een daling geworden van € 0,9 miljoen. De daling wordt veroorzaakt door het niet afwikkelen van de deelgrondexploitatie de Kanaalzone en de vastgestelde nieuwe grondprijzen.

Voor verdere toelichting zie paragraaf grondbeleid en herziening grondexploitaties 2026.

8.3 Wonen en bouwen (€ 1.567.000 voordeel)
Op dit taakveld is een voordeel gerealiseerd van € 1.567.000. Wij hebben € 2.376.000 meer opbrengsten gerealiseerd dan begroot. In 2025 is de ruiling van grond bij de Wetstraat / Lambertuspassage notarieel vastgelegd. Deze ruiling heeft met gesloten beurs plaatsgevonden. Administratief moeten wij de transactie bruto verwerken. Daarom is de opbrengst van € 415.000 van de grondruiling opgenomen onder de baten. Tegelijkertijd is voor exact hetzelfde bedrag een uitgave opgenomen. Deze posten heffen elkaar op en hebben geen effect op het resultaat.

Door een nieuwe regeling van het Rijk met betrekking tot de woningbouw is € 1.015.000 meer opbrengsten gerealiseerd dan begroot. Deze wordt opgenomen in het bestemmingsresultaat. Met de Realisatiestimulans krijgen wij als gemeente een vast bedrag voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw is gestart in 2025. Daarnaast zijn er subsidies beschikbaar gesteld in het kader van de woningbouw die in 2025 zijn beschikt richting de woningcorporatie. Voor de inkomsten en uitgaven betekent dit een uitzetting van € 520.000, per saldo is het budgetneutraal.

De legesopbrengsten zijn hoger uitgevallen dan begroot. Dit komt doordat vier grote projecten vlak voor het jaareinde zijn afgerond, waardoor de bijbehorende leges aan 2025 konden worden toegerekend. Hierdoor is een hogere opbrengst (€ 317.000) gerealiseerd dan waarmee in de oorspronkelijke begroting rekening was gehouden. Tot slot is voor het De Wetplein een deel nagekomen subsidie duurzaam veilig verantwoord van € 42.000 welke niet was begroot. Het overige (€ 9.000) bestaat uit kleine verschillen.

We hebben € 808.000 meer kosten gemaakt dan begroot. De budgetneutrale afwijkingen zoals hierboven benoemd (€ 415.000 en € 520.000) zijn hier onderdeel van. Op de binnenstad is een overschrijding gerealiseerd van €117.000. Dit is voornamelijk ontstaan door een overbesteding op uren. Voor een analyse op personeel verwijzen we naar programma 9.

Het programmabudget spoorzone Hengelo-Enschede is niet volledig benut omdat het opstellen van het ontwikkelperspectief langer duurt dan verwacht. Hierdoor is een onderschrijding te opzichte van de begroting gerealiseerd van € 325.000. In maart is de bestuurlijke opdracht vastgesteld, waarin staat dat er een ruimtelijke programmatische uitwerking, een investeringsagenda en een samenwerkingsstructuur moet worden gemaakt. Dit loopt door in 2026. Er wordt daarom in 2025 geen onttrekking van € 250.000 gedaan uit de reserve talentopgave, op de uitgaven van dit programmaplan komen we in de Zomerbrief 2026-2030 terug. Door de aanwijzing als grootschalige woningbouwlocatie en meer werkzaamheden op SHE is er op dit taakveld € 180.000 meer uitgegeven aan lonen.

Daarnaast zijn er in 2025 geen kosten voor de ruimtelijke ontwikkelstrategie (ROS) Twente ten laste van de reserve aanjaagbudget talentopgave gebracht. Bij de inschatting van de 2e Beleidsrapportrage 2025 hadden we verwacht deze kosten voor het eind van het jaar 2025 grotendeels te maken. Dit leidt tot een voordeel van € 83.000.

Door een aanzienlijke toename van het aantal aanvragen voor omgevingsvergunningen (2024: 572, 2025: 777) is een overschrijding gerealiseerd van € 237.000. De hogere instroom heeft geleid tot extra werklast en daarmee tot hogere personele en uitvoeringskosten. Daarnaast is de stelpost voor de uitvoering van de Wet betaalbare huur en Goed Verhuurderschap (25 FP 8.4) in 2025 nog niet ingezet. Het bijbehorende bedrag van € 145.000 wordt via resultaatbestemming overgeheveld naar 2026, zodat dit in het nieuwe jaar kan worden benut.

Na de zomer van 2025 is gestart met de werkzaamheden van de communitymanager voor de KMS. In de Beleidsbegroting 2025 waren we er vanuit gegaan dat we hiermee eerder konden starten. De inzet van deze manager loopt door in 2026 en 2027, evenals de activiteiten waarvoor het stimuleringsbudget is bedoeld. Het gaat om gerichte impulsen te geven aan de ontwikkeling van de KMS door middel van community vorming en placemaking, in lijn met de talentopgave. Hierdoor is een voordeel van € 60.000 ontstaan. Het overige verschil van € 48.000 bestaat uit diverse kleine verschillen.

Risico's

Vertraging door procedures
Op de woningmarkt zien we grote uitdagingen. We zien dat de woningbouw vertraging oploopt door participatietrajecten en bezwaarprocedures. Inwoners zijn steeds mondiger in het ventileren van hun mening. Dit terwijl de woningnood nog niet is opgelost en de gemeente voor een grote opgave staat om woningen te realiseren voor de juiste doelgroepen.

Steeds meer zaken worden vastgelegd in regelgeving. Dit moet ons helpen in de uitvoering van onze taken. Een risico dat we hiermee lopen is dat regelgeving leidend wordt in plaats van denken vanuit oplossingen of efficiënte aanpak. Doelmatigheid en rechtmatigheid kunnen leiden tot wrijving.