Hengelo in verbinding

Inleiding

We willen de kwaliteit van leven voor onze inwoners op peil houden en verder vergroten. Deze leefkwaliteit wordt onder meer gemeten in brede welvaart waar ook het voorzieningenniveau een belangrijke invloed op heeft. Daar hebben wij ons ook in 2025 op gericht. Dat hebben we gedaan door ons te focussen op onze twee sterkste kanten: onze aantrekkelijke bruisende gemeente en de groene technologische topregio. Ruimtelijke en sociale ontwikkeling komen samen in een toekomstgerichte aanpak, waarbij de inwoner centraal staat. Daaraan hebben wij voortdurend samen met onze inwoners, ondernemers en partners gewerkt.

Zo hebben wij ook het afgelopen jaar langs de vijf onderstaande strategische opgaven gewerkt aan het vitaal en aantrekkelijk maken van de omgeving, de stad, buurtschappen en wijken, met voorzieningen die passen bij de behoeften en identiteit van de omgeving, nu en ook in de toekomst. Hengelo bleek van de 50 grootste gemeenten onlangs op basis van de Atlas voor Gemeenten voor het tweede jaar op rij de gemeente met de grootste brede welvaart

1. Toekomstbestendige stedelijke ontwikkeling

De ontwikkeling van de stad is een continu proces en de ambities voor Hengelo in 2040 zijn groot. Dat vraagt om duidelijke focus. We richten ons daarbij op onze twee sterkste pijlers: de aantrekkelijke, levendige stad en de groene, technologische topregio. 

Om Hengelo toekomstbestendig te maken, werken we doorlopend aan de transformatie van de binnenstad, vele woningbouwprojecten, initiatieven op het gebied van mobiliteit en economie. Op meerdere momenten hebben college en raad uitgesproken dat er in de komende jaren een ambitieus programma nodig is om de talentopgave en de groei van Hengelo te ondersteunen. Daarmee dragen we bij aan het behouden en versterken van de leefbaarheid in Twente in het algemeen, en in Hengelo in het bijzonder.

Door de veranderende bevolkingssamenstelling is het namelijk niet vanzelfsprekend dat we onze huidige manier van leven kunnen voortzetten. Daarnaast spelen ontwikkelingen zoals huishoudensverdunning, veranderende mobiliteitsbehoeften, technologische vooruitgang, klimaatadaptatie en verduurzamingsopgaven een belangrijke rol in hoe we onze stad en omgeving moeten vormgeven.

Om deze ambities te realiseren, hebben we onze koers en lange‑termijnopgave stevig geborgd in de uit drie delen bestaande Hengelose omgevingsvisie: Hart van Hengelo, Stedelijk Hengelo en Hengeloos Buiten – alle drie vastgesteld door de gemeenteraad. Deze visies vormen samen het fundament onder de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelopgaven voor de komende decennia. Zo geven de omgevingsvisie Hart van Hengelo, de Visie Spoorzone Hengelo–Enschede en het in 2023 vastgestelde Mobiliteitsplan 2040 – Heel Hengelo in Beweging duidelijke richting aan de gewenste ontwikkeling van de stad. Daarbij staat leefbaarheid centraal: fysieke investeringen dragen nadrukkelijk ook bij aan onze sociale opgave. Denk aan een stevige sociale basis, toekomstbestendige en passende voorzieningen en een groene, gezonde leefomgeving die uitnodigt tot ontmoeting, beweging en sociale samenhang.

De ambitie die Hengelo heeft is te groot om alleen als gemeente waar te maken. De laatste jaren zijn daarom belangrijke afspraken gemaakt met het Rijk en regionale partners om deze ambities gezamenlijk mogelijk te maken. Landelijk groeide, onder andere naar aanleiding van het rapport Elke Regio Telt, de aandacht voor regio’s buiten de Randstad als antwoord op de grote nationale vraagstukken, waaronder de woningproblematiek. In dat licht heeft Twente zich in de afgelopen jaren nadrukkelijk gepositioneerd als regio met sterk groeipotentieel. In de regionale stedelijke investeringsagenda die met Enschede, Almelo en de provincie is opgesteld en in de Position Paper Twente die in 2024 met alle Twentse gemeenten en de provincie als vervolg is opgesteld is Twente gepositioneerd als regio met een sterke economie en veel potentie voor groei. Samen met een stevige lobby heeft dit erin geresulteerd dat Twente in de Nota Ruimte door het Rijk is aangewezen als initieerregio met potentie voor een schaalsprong. Vanaf 2024 werken wij samen met alle Twentse gemeenten, de provincie, het waterschap en het Rijk om hier invulling aan te geven. Dit doen we middels een verstedelijkingsstrategie de Ruimtelijke OntwikkelStrategie Twente (ROS Twente). Een belangrijke stap die in 2025 door het Rijk is genomen is de aanwijzing van SHE (spoorzone Hengelo-Enschede) als nationale grootschalige woningbouwlocatie.

Wat hebben we bereikt/gedaan in 2025?
2025 was een jaar waarin de koers voor Hengelo tastbaar werd. De formele aanwijzing van SHE als nationaal grootschalige woningbouwlocatie in juni jl. is daarin een belangrijke ontwikkeling voor alle onderdelen van ons beleid. Grootschalige woningbouwlocaties zijn gebieden die essentieel zijn om de nationale woningbouwopgave te realiseren en waar tienduizenden woningen worden gepland, vaak in combinatie met grote investeringen in infrastructuur, openbaar vervoer en voorzieningen. Hengelo is samen met Enschede in de SHE één van de 21 nationaal grootschalige gebieden.  Deze nationale erkenning bevestigde niet alleen het strategische belang van onze stad binnen de Groene Technologische Topregio, maar vraagt de komende jaren ook om stevige stappen op het gebied van woningbouw, mobiliteit, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Daarmee is ook de ontwikkeling van de Spoorzone in een nieuwe fase gekomen.  

In de SHE ligt een belangrijke samenhangende opgave om de infrastructuur te verbeteren en te voorzien in nieuwe mobiliteitsoplossingen om daarmee de woningbouw te kunnen versnellen. Daarnaast zijn diverse gebiedsmaatregelen noodzakelijk, zoals verwerving, bodemsanering, vergroening en klimaatbestendig maken van de openbare ruimte, en investeringen in het bestrijden van netcongestie. Voor de verdichting, intensivering en versnelling van de woningbouw moeten wij de komende jaren investeren in een samenhangend pakket aan mobiliteits-en gebiedsmaatregelen.

Daarom hebben we in 2025 bij het Rijk een aanvraag ingediend voor een rijksbijdrage voor gebiedsmaatregelen en infrastructurele maatregelen die noodzakelijk zijn om de woningbouwontwikkeling mogelijk te maken. Op 7 november heeft het Rijk hierover een besluit genomen. De aanvraag werd positief beoordeeld, maar het rijk heeft daarvoor alleen de middelen voor de gebiedsmaatregelen beschikbaar gesteld. Het besluit over de middelen voor de infrastructurele maatregelen uit het Mobiliteitsfonds is doorgeschoven naar het nieuwe kabinet.

De verwachte groei van het aantal woningen die daarmee gepaard gaat leidt tot meer verplaatsingen in en om de stad. Daarom hebben wij samen met de gemeente Enschede in 2025 bij het Rijk een aanvraag ingediend voor aanvullende infrastructuurmaatregelen, gebaseerd op het Mobiliteitsplan 2040 en een gezamenlijk onderzoek naar een Mobiliteitsstrategie voor Hengelo en Enschede. Deze maatregelen – gericht op een robuuste en veilige wijkring, vrij liggende fietspaden, veiliger ingerichte kruispunten en een ongelijkvloerse spoorkruising bij de Kuipersdijk – zijn noodzakelijk om de toekomstige mobiliteit op een veilige, efficiënte en duurzame manier op te vangen.

Tegelijkertijd hebben we belangrijke stappen gezet in de uitvoering van ons mobiliteitsbeleid. Het Deelprogramma Fiets werd in mei 2025 vastgesteld en de eerste maatregelen zijn direct voorbereid en uitgevoerd. Ook het Deelprogramma Publieke Mobiliteit – gericht op openbaar vervoer, deelvervoer en mobiliteitshubs – werd in dezelfde maand opgeleverd en in uitvoering genomen. Daarnaast startten we een studie naar de verkeerscirculatie in het centrum, zodat we beter kunnen inspelen op de groei van de binnenstad en de toenemende druk op de openbare ruimte. Ook werd de herinrichting van de Bankastraat afgerond.

Ook in Hart van Zuid vonden belangrijke ontwikkelingen plaats. De gemeente werd eigenaar van een deel van het terrein van de voormalige Koninklijke Machinefabriek Stork (KMS) – een historisch besluit dat nieuwe mogelijkheden creëert voor de toekomst van dit gebied. Samen met Trebbe wordt gewerkt aan een gemengd programma in de Grote Stelplaats en aan de ontwikkeling van het Mijnschachtpark en een centrale mobiliteitshub voor Hart van Zuid. Met de start van een communitymanager kreeg KMS bovendien een gezicht naar de toekomstige gebruikers en ondernemers toe. Daarmee ontwikkelt de KMS zich steeds meer tot een plek waar wonen, werken, leren en ontmoeten samenkomen en waar de talentopgave voor Hengelo in de komende jaren tot wasdom komt.

Met het herijken van de Woondeal Twente – waarin de gezamenlijke Twentse ambitie werd verhoogd naar 19.100 woningen tot 2030 – laten we als regio zien dat we onze verantwoordelijkheid serieus nemen in het realiseren van voldoende en passende woonruimte. In november jl. zijn de ambities uit de vastgestelde omgevingsvisies vertaald naar concrete woningbouwdoelen in het door het college vastgestelde Omgevingsprogramma Volkshuisvesting. Op het gebied van woningbouw bleef de productie hoog: in 2025 werden 436 woningen opgeleverd, wat neerkomt op een netto toevoeging van 415 woningen. Projecten zoals De Appendage, Bloemenbuurt, Kleine Koppeling, de Hazemeijerstraat droegen daaraan bij. Er zijn in 2025 veel kavels verkocht voor particuliere bouw in bijvoorbeeld Dalmeden maar ook aan de Marskant. Ook de horecawand in de Binnenstad kwam gereed.  De Horecawand en de 39 appartementen zijn onderdeel van de gebiedsontwikkeling Lange Wemen en vormen een belangrijke schakel in de transformatie van het centrum van Hengelo.

Ook is in 2025 hard gewerkt aan projecten om de woningbouw te versnellen. Het masterplan Lange Wemen is in december door de raad vastgesteld en de voorbereidingen om in 2026 te kunnen starten met de bouw van BeBrink in het voormalige V&D pand zijn uitgevoerd. Met partijen in Hart van Zuid vindt intensief overleg plaats om te komen tot realisatie van het gebied Dikkers.

Parallel hieraan is in maart 2025 een bestuurlijke opdracht vastgesteld en op basis daarvan gewerkt aan het Ontwikkelperspectief voor de Spoorzone, dat richting geeft aan wat Enschede en Hengelo gezamenlijk op korte, middellange en lange termijn willen realiseren, passend in de ambities uit het eerder in 2023 door de raad vastgestelde Position Paper vastgesteld door de raad op 17 mei 2023).

Op ruimtelijk-economisch vlak vormden de Agenda voor Twente, het Strategisch Plan 2020–2025 van de Twente Board en de manier van samenwerken op regionaal niveau een belangrijk kompas. Regionaal is bovendien intensief gewerkt aan de Ruimtelijk-Economische Bouwsteen Twente (REB), waarin het profiel van de regio als Groene Technologische Topregio is aangescherpt en strategisch onderbouwd. Binnen Next Tech Twente hebben we opnieuw nauw samengewerkt met Enschede, Almelo en diverse innovatieve partners, waaronder Connect-U, Kennispark, Technology Base, High Tech Systems Park, XL Business Park, Novel-T en het Saxion Centrum voor Ondernemerschap. Deze samenwerking draagt direct bij aan het aantrekken en behouden van talent en aan het versterken van onze regionale economie.

Eind 2025 werd het Omgevingsprogramma Toekomstbestendige Bedrijventerreinen (OTB) vastgesteld, waarmee de weg is vrijgemaakt om vanaf 2026 gericht aan de slag te gaan met modernisering en verduurzaming van Hengelose werklocaties. 

Ook op het gebied van voorzieningen zijn stappen gezet. In 2025 hebben we verdere uitvoering gegeven aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. Daarnaast stelde het college in november het Omgevingsprogramma Sport, Spelen en Bewegen vast. Daarmee zetten we stevig in op de gebiedsgerichte ontwikkeling van sport-, speel- en beweeginfrastructuur, gericht op een gezonde, inclusieve en toekomstbestendige leefomgeving voor alle Hengeloërs.

De culturele sector kreeg eveneens een impuls. Begin 2025 werd het Cultuurconvenant Landsdeel Oost 2025–2028 ondertekend door de minister van OCW, de provincies Overijssel en Gelderland, acht gemeenten – waaronder Hengelo – en zes cultuurregio’s. Dit convenant versterkt de regionale samenwerking op het gebied van talentontwikkeling, culturele infrastructuur en vernieuwing van aanbod. Ook zijn stappen gezet naar een nieuw omgevingsprogramma Kunst en Cultuur. Na een politieke markt daarover in maart is samen met het cultureel veld gewerkt aan het concept omgevingsprogramma dat december jl voor bespreking in een politieke markt aan de raad is aangeboden.  Ook de prijsvraag voor jong kunst- en cultuurtalent en de nieuwe subsidieregeling voor creatieve broedplaatsen die in het begin van 2025 werden vastgesteld, bieden daarnaast concrete ruimte voor makers die op het snijvlak van kunst en maatschappelijke thema’s willen werken.

Een mogelijk beperkende factor voor de plannen is echter netcongestie en de beperkte uitvoeringscapaciteit ten opzichte van alle opgaven in de energiesector. Zo zijn medio 2025 woningen gereedgekomen die nog steeds niet zijn opgeleverd aan de eindgebruikers omdat de stroomaansluiting niet is gerealiseerd. Voor de komende jaren blijft dit een grote uitdaging om onze doelstellingen op gebied van een aantrekkelijk leefklimaat te realiseren.

2. Toekomstbestendig sociaal domein

De gemeente Hengelo streeft ernaar om in 2040 een innovatieve gemeente te zijn binnen het sociaal domein. Het doel is een inclusieve samenleving waar iedereen mee kan doen en kansen krijgt. Wij werken samen met inwoners en maatschappelijke partners om dit te realiseren en maken gebruik van digitale mogelijkheden en informatietechnologie. Hierbij houden wij rekening met inwoners die het zonder ondersteuning niet redden of die moeite hebben met de digitale wereld.

Om de zorg en ondersteuning voor inwoners die het moeilijk hebben ook in de toekomst te kunnen waarborgen, organiseren wij de ondersteuning in Hengelo op een andere wijze. Het anders organiseren van het sociaal domein hebben wij vastgelegd in het ‘Transformatieplan, voor een toekomstbestendig sociaal domein voor Hengelo’. Wij investeren in voorzieningen in de wijk, versterken de sociale basis en helpen mensen de regie over hun leven (terug) te nemen. Wij maken de zorg en ondersteuning toegankelijker en betaalbaarder, zelfs bij toenemende zorgvragen en arbeidsmarktproblemen. Dit doen we niet alleen met professionals. De inzet van vele vrijwilligers is hierin onmisbaar. De veranderingen zijn ook niet van vandaag op morgen gerealiseerd. Het is een meerjarig en gezamenlijk ontwikkelproces.
De veranderingen zijn in lijn met landelijke ontwikkelingen, waarin een verschuiving van zorg naar welzijn plaatsvindt. De inzet op preventie en de lange adem die dit vraagt, wordt daarbij benoemd. Het beroep op welzijn en de sociale basis wordt steeds groter en daar sorteren wij in Hengelo al op voor met het transformatieplan.

Wat hebben we bereikt/gedaan in 2025?
Wij hebben in 2025 grote stappen gezet; het was een intensief transformatiejaar. De fundamenten voor de sociale basis, de basisondersteuning en voor de prioritaire jeugdopgave (lokaal en regionaal) zijn gelegd. Daarmee is de beweging in gang gezet naar laagdrempelige zorg en ondersteuning in de wijken en -waar mogelijk- afschalen van maatwerkondersteuning.

Per 1 januari 2025 is de basisondersteuning gestart met Stichting Wijkracht als hoofdaannemer. De veranderingen zijn niet ongemerkt voorbij gegaan aan inwoners en professionals. Het gaat om een omslag in denken en doen en betekent dat inwoners meer zelf verantwoordelijk zijn, ondersteund door professionals. De overgang van inwoners die al ondersteuning hadden naar de basisondersteuning (bijna 3.900), is over het algemeen goed verlopen. Wijkracht Hengelo heeft daarvoor gewerkt aan een dekkend zorglandschap, onder andere door gedurende het jaar nog onderaannemers toe te voegen.
Ook de ingang tot ondersteuning verloopt sinds 2025 via Wijkracht Hengelo. Zij hebben wijkentrees opgezet, waar inwoners met een ondersteuningsvraag zich kunnen melden. Ook hebben zij integrale wijkteams ingericht, die ondersteuning op diverse leefgebieden kunnen bieden.
De sociale basis wordt per wijk versterkt, waarbij bewoners zelf bijdragen aan hun samenleving. Het gaat om een verschuiving van 'zorgen voor' naar 'zorgen dat', met een focus op positieve gezondheid en mee doen. Wij hebben in 2025 gewerkt aan een toekomstbestendige sociale basis met een gedeelde visie, samenhang met andere opgaven en doorontwikkeling van een dashboard. In november 2025 is er een partnerconferentie geweest, waarin het omkijken naar elkaar centraal stond.
Omdat wij zagen dat de veranderingen en besparingen bij de jeugdhulp, die wij grotendeels (verplicht) regionaal inkopen, achterbleven, hebben wij in 2025 een intensivering en versnelling aangebracht van het transformatieplan voor jeugdhulp. Wij hebben extra geïnvesteerd. Dit heeft erin geresulteerd dat wij nu wachtlijstvrij werken, de triage hebben verbeterd, de toekomstplannen voor 16+ hebben uitgerold en de onderwijsondersteuningsarrangementen hebben aanbesteed. Daarmee hebben wij de besparingsopgave voor jeugd in 2025 volledig ingevuld. Dit betreft met name lokale inzet op (sturing) jeugdhulp. Regionaal hebben wij samen met gemeenten en partners nog stappen te zetten. De Prioritaire Agenda Jeugdzorg moet ons daarbij helpen (zie paragraaf 5.2.6).

Wij concluderen dat wij goed op koers liggen met de inhoudelijke invulling van het transformatieplan. Daarmee hebben wij een solide basis gelegd voor het behalen van structurele besparingen. Wij hebben over de hele linie een trendbreuk en forse besparing weten te realiseren. Ook zien wij dat voor sommige onderdelen het tempo te hoog lag. Besparingen zijn geraliseerd, maar niet altijd in de volle omvang. Sommige organisatorische of financiële doelen zullen wij qua realisatietempo bij moeten stellen. De koers blijft evenwel gelijk.
Wij hebben het besparingspotentieel (het verschil tussen de geplande investeringen en beoogde besparingen) voor 2025 grotendeels kunnen invullen. Deze resterende opgave heeft betrekking op het verminderen van de structurele uitvoeringskosten van onze eigen organisatie als gevolg van de implementatie van de basisondersteuning. Zie bijlage 10.2 voor verdere (financiële) informatie.

Wij concluderen ook dat wij grote stappen hebben gezet in de cultuuromslag (de omslag in denken en doen), die de tranfsformatie vraagt van inwoners, partners en onszelf. Wij zien intern dat wij steeds integraler werken, mensen elkaar beter weten te vinden, wij meer dezelfde taal spreken en steeds eenduidiger werken, ook naar partners toe. De transformatie kost onze medewerkers alleen veel meer tijd en energie dan vooraf gedacht. Het zal ook nog veel van ons vragen om het verder door te ontwikkelen. Wij zijn ambitieus begonnen; het is een omvangrijk en complex veranderproces en wij hebben te maken met veel verschillende partners in de stad. Overzicht hebben en houden blijft een uitdaging.

In 2025 zijn wij voortvarend aan de slag gegaan met de voorbereidingen op de Participatiewet in balans, die per 1 januari 2026 gefaseerd wordt ingevoerd. Dit wetsvoorstel bevat maatregelen om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met als doel een toereikend en zeker bestaansminimum te garanderen en mensen te stimuleren tot deelname aan de arbeidsmarkt en het bieden van maatwerk in de ondersteuning. Daarbij hebben wij de aansluiting gezocht met de transformatie binnen de andere onderdelen van het sociaal domein.

Daarnaast hebben wij in 2025 samen met de veertien Twentse gemeenten, Menzis, SamenTwente en de provincie Overijssel uitvoering gegeven aan de verschillende projecten en themalijnen van de Twentse Koers (bestaanszekerheid, preventie & gezondheid, mentale gezondheid en ouderen). Met als doel de zorg en ondersteuning in Twente kwalitatief goed, beschikbaar, toegankelijk en betaalbaar te houden. Met meer dan 300 partners in het werkveld versterken wij de samenwerking tussen het publieke, medische en sociale domein. De uitvoering is altijd lokaal, dicht bij de inwoners (zie paragraaf 5.2.6 en 5.2.7).

Een toekomstbestendig sociaal domein staat niet los van de ontwikkelingen binnen andere domeinen. Wij hebben in 2025 bijvoorbeeld samengewerkt aan de ontwikkeling van de Spoorzone Hengelo - Enschede (SHE). Met een verbinding tussen sport, cultuur, gezondheid, zorg, welzijn, jeugd, werk en inkomen met het fysieke domein. De focus in 2025 heeft onder meer gelegen op het verstevigen van de positie van maatschappelijke voorzieningen bij stedelijke ontwikkeling en integrale gebiedsontwikkeling. Bijvoorbeeld als onderdeel van het omgevingsprogramma sport, spelen en bewegen en bij het ontwikkelperspectief op de SHE en de ROS (Regionale Ontwikkelstrategie Twente).

3. Duurzame inrichting

De transitie naar een energie neutrale en klimaatbestendige stad is een complexe en veelomvattende opgave die zich uitstrekt over de komende decennia. We zijn daarom volop bezig met de uitvoering van de plannen die de afgelopen periode zijn vastgesteld. Zo werken we hard aan de energietransitie, de omschakeling naar duurzame energiebronnen voor elektriciteit en warmte. Daarvoor werken we samen met de netbeheerders aan het oplossen van problemen rond het overvolle elektriciteitsnetwerk (netcongestie). En we verkennen in regionale samenwerking (Energie Strategie Twente) de mogelijkheden voor een integraal decentraal energiesysteem. Samen met Enschede en Borne maakten we een visie voor de totstandkoming van collectieve warmte-oplossingen in onze gemeenten.

Ook werkten we intensief aan het klimaatbestendig maken van de stad, door maatregelen te nemen tegen droogte, hitte(stress) en wateroverlast.

Hiermee geven we invulling aan het Programma Duurzaam Hengelo 2050 en dragen we bij aan de koers voor een toekomstbestendige stad.

Wat hebben we bereikt/gedaan in 2025?
We namen het zonneveld Boeldershoek, ondergebracht in de BV, in gebruik en leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan de doelen voor duurzame opwekking van elektriciteit. We verkennen de mogelijkheden voor de realisatie van een zonneveld en opslag op aangrenzende gronden door de energiecoöperatie Energie van Hengelo

Het overbelaste elektriciteitsnet (netcongestie) werkt belemmerend voor de energietransitie en de ontwikkelingsmogelijkheden van de stad. Met de netbeheerders (verantwoordelijk voor de netverzwaring) onderzoeken we hoe we kunnen zorgen dat de benodigde energie-infrastructuur zo snel mogelijk beschikbaar komt. We onderzochten de impact van netcongestie en het nieuwe prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Dit prioriteringskader regelt per 1-1- 2026 de toekenning van aansluitingen op het elektriciteitsnet en heeft grote invloed op onze ontwikkelplannen. Om te komen tot een gestructureerde gemeentelijke aanpak werkten we aan een Actieplan netcongestie.

Regionaal werken we samen aan de Energiestrategie Twente (EST). Hierin verkennen we de mogelijkheden voor een integraal decentraal energiesysteem, dat kan bijdragen aan een oplossing voor netcongestie.  Daarnaast werkten wij met diverse partners aan de Duurzaamheidsroute A35, een project om langs de A35 en A1 gronden te benutten voor de realisatie van zonnevelden

De provincie nam de regie om invulling te geven aan de opgaven om zonnevelden en windturbines te realiseren. Hiervoor zijn regels opgesteld die in de provinciale Omgevingsverordening zijn verankerd.

In 2025 zijn twee zoeklocaties voor windenergie door de provincie Overijssel aangewezen waarvoor initiatiefnemers plannen konden indienen. Voor de locatie Energiepark Woolde in de oksel A1-A35, is een plan ingediend en door de provincie geselecteerd om de volgende fase van uitwerking in te gaan.

We geven uitvoering aan het Warmteprogramma. Dat doen we onder meer door het beschikbaar stellen van verschillende lokale subsidieregelingen en landelijke leenvormen van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). We werken daarbij samen met Energie van Hengelo voor de inzet van energiecoaches, Energie Prestatie adviseur, subsidieloket en de FIXbrigade. Ook gaven we samen met Welbions uitvoering aan de Renovatiedeal Twente, een collectieve verduurzamingsaanpak, waarmee tot 2030 zevenduizend huur- en koopwoningen worden verduurzaamd. Hiermee dragen wij ook bij aan het terugdringen van energiearmoede. Van het Rijk ontvingen we ruim 3 miljoen Euro (derde tranche) uit de landelijke aanpak isolatie (LAI), voor het isoleren van bestaande woningen. Deze isolatiehulp moet eraan bijdragen dat ook mensen met lagere inkomens hun woning energievriendelijker kunnen maken.

Het Koersdocument regionaal warmtebedrijf Twente werd in maart 2025 door de colleges van Hengelo, Enschede en Borne vastgesteld. In lijn daarmee voerden wij een verkenning uit naar de ontwikkeling van een regionaal publiek warmtebedrijf in de 3 gemeenten. Dit krijgt in 2026 een vervolg. Ook voerden wij verkennende gesprekken met partijen die in beeld zijn voor de oprichting van een regionaal warmtebedrijf.

Op basis van door de raad vastgestelde kaders werken we aan het eerste Wijkuitvoeringsplan (WUP) voor het aardgasvrij maken van de Wilderinkshoek. Wij organiseerden Meedenkavonden om inwoners te betrekken bij de te verwachten ontwikkelingen. Ook informeerden wij de inwoners via nieuwsbrieven en voerden een campagne met energiemeters.

We zijn gestart met het onderzoek naar een aardgasvrij bedrijventerrein Twentekanaal.

Het college stelde het Omgevingsprogramma Toekomstbestendige Bedrijventerreinen vast. Samen met ondernemers(verenigingen) onderzochten we onder meer mogelijke (collectieve) oplossingen voor netcongestie (Smart Energy Hub) via de Regio Deal. Verder ondersteunden we ondernemers bij hun verduurzamingsvraagstukken. Dat deden we onder meer door onze nieuwe website Duurzaam Ondernemen, door samen te werken met het Ontzorgingsprogramma MKB van de provincie Overijssel en door de Milieubarometer kosteloos aan te bieden.

De werkzaamheden aan de verduurzaming van het Twentebad zijn gestart in 2025 en lopen nog door in 2026. Door netcongestie is 100% aardgasvrij maken momenteel nog niet mogelijk. Medio 2026 zijn de werkzaamheden afgerond, dit zal resulteren in reductie van het aardgasgebruik van ongeveer 75%-80%.

Voor de verduurzaming van andere panden is netcongestie ook een belemmerende factor. We onderzochten wat de mogelijkheden zijn, en hoe we de beschikbare middelen zo goed mogelijk kunnen besteden. In 2026 kunnen we starten met uitvoering.

We ondersteunen de ontwikkeling van emissieloos rijden met zo’n 210 openbare laadpalen en een geplande uitbreiding met 80 laadpalen het komende anderhalf jaar. Als gevolg van netcongestie en het nieuwe prioriteringskader werd duidelijk dat halverwege 2026 nieuwe netaansluitingen voor laadinfrastructuur op een wachtlijst komen bij de netbeheerder. Dit heeft invloed op onze uitvoeringsplannen vanaf 2027.

We hebben het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) ondertekend. Daarnaast zijn we op verschillende manieren betrokken bij de ontwikkelingen rondom logistiek laden voor de bouw en infra.

De Europese aanbesteding voor het Soortenmanagementplan (SMP) Hengelo, resulteerde in een opdracht. In april 2026 start het grote SMP-veldonderzoek met als doel de biodiversiteit te beschermen, te verstevigen én isolatie- en renovatiewerkzaamheden te versnellen. Uit eerder vleermuisonderzoek bleek dat in onze gemeente vele kolonies van allerlei soorten vleermuizen aanwezig zijn.

Daarnaast hebben wij samen met onze regiopartners op vele manieren gewerkt aan het klimaatbestendiger maken van onze gemeente. Zowel bij herinrichtingsprojecten als planologische ontwikkelingen maakt klimaatadaptatie een vast onderdeel uit van de inrichting en beoordeling. Door (bovengrondse) waterberging en infiltratievoorzieningen, die zo veel mogelijk in combinatie met ontstening en vergroening worden uitgevoerd, zijn grote stappen gemaakt om onze fysieke leefomgeving leefbaarder en weerbaarder te maken. Het Programma Water en Riolering 2023-2027 zorgt voor duidelijke en uniforme beleidsuitgangspunten en een gedegen uitvoeringsagenda voor water, riolering en klimaatadaptatie. Dit gaat hand in hand met de gezondheidsopgave zoals vastgelegd in de nota Gezondheid. Daarin stellen we ons als doel om een gezonde stad te zijn waar het prettig wonen is en gezondheid voor iedereen binnen bereik is. We zetten onder meer in op gezondheid beschermende maatregelen en investeren in gezondheidsbevordering door een aantrekkelijke en groene leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag.

4. Dwarsthema: Wijkgerichte aanpak

De gemeente Hengelo heeft in 2025 verdere stappen gezet in het wijkgericht werken en de uitvoering van de wijkaanpakken. Dit past binnen de koers richting 2040, waarin leefbare, veilige en vitale wijken centraal staan.

Wat hebben we bereikt/gedaan in 2025?
In 2025 is de eerste fase van de wijkaanpak in Noord afgerond. Daarbij is een wijkprogramma opgeleverd voor de komende vijf jaar. In de uitvoeringsfase wordt nu gewerkt aan vijf speerpunten. Het gaat onder meer om het aanpakken van drugsoverlast en ondermijning, het versterken van meedoen via taal en cultuur en armoedebestrijding. Ook verkeersveiligheid en het creëren van (groene) ontmoetingsplekken staan centraal. Het proces en de samenwerking worden jaarlijks geëvalueerd. De doelrealisatie wordt tweejaarlijks gemonitord via de reguliere beleidsrapportages.

Ook de tweede wijkaanpak in Groot Driene is in 2025 verder opgebouwd. Er is gekozen voor een compacte kernstructuur. Daarin werken gemeente, Wijkracht en Welbions structureel samen. Dit is aangevuld met een extra participatieronde. Inwoners konden daarin aangeven welke doelen zij het meest urgent vinden. Het wijkprogramma Groot Driene wordt in 2026 opgeleverd. Daarna start ook daar de uitvoeringsfase.

In 2025 zijn daarnaast resultaten behaald die direct aansluiten bij de bestuurlijke opdracht Wijkgericht werken en Wijkaanpak. De doorontwikkeling van de Buurtbarometer is afgerond. Dit instrument heette eerder de Buurt- en Wijkmonitor. Ook is de evaluatie van de gebiedsaanpak Beckum opgeleverd. Daarnaast is de herijking van de rollen van de stadsdeelregisseur en beleidsadviseur wijkgericht werken overgedragen aan de lijnorganisatie. Het participatieplatform Praat mee Hengelo is in 2025 gestart. Dit platform is direct benut voor een aanvullende participatieronde in Groot Driene. Inwoners konden daarin aangeven welke doelen zij het meest urgent vinden. Boven op deze resultaten is wijkgericht werken steeds nadrukkelijker een leeromgeving geworden. Ervaringen met tempo, fasering en governance zijn benut voor borging in de lijnorganisatie en toekomstige gebiedsopgaven.

Een tussentijdse evaluatie laat zien dat wijkgericht werken aantoonbare meerwaarde heeft. Structurele samenwerking rond één gebied leidt tot snellere afstemming, meer focus en gedeeld eigenaarschap. Sterke procesregie, een gedeelde inhoudelijke basis en vroege betrokkenheid van partners en inwoners zijn randvoorwaardelijk voor voortgang en kwaliteit. Instrumenten zoals de Buurtbarometer, belevingsonderzoek en ruimtelijke kansenkaarten dragen direct bij aan scherpere prioritering. Ze zorgen ook voor beter onderbouwde uitvoeringsprogramma’s. Financieel is in 2025 minder budget besteed dan begroot. Uitvoeringsmiddelen blijken later in het proces nodig. Daarnaast is actief aangesloten bij bestaand beleid. Ook vielen personele lasten lager uit doordat formatie niet volledig kon worden ingevuld.

5. Talentopgave 2025: een jaar van fundament en vooruitgang

In 2025 werd het Programmaplan Talent vastgesteld. Daarmee is een duidelijke koers bepaald voor de vier onderling verbonden pijlers Wonen, Werken, Leven en Imago. Deze pijlers versterken gezamenlijk de aantrekkelijkheid van Hengelo en Twente en markeren de overgang van planvorming naar gerichte uitvoering.

Ondanks het sterke accent op het leggen van een stevig fundament, zijn in 2025 al belangrijke en zichtbare stappen gezet om Hengelo sterker te positioneren als stad voor talent. De komst van een citymarketeer bracht nieuwe energie in de lokale en regionale profilering. Door partners te verbinden en een aansprekend verhaal neer te zetten, wordt de aantrekkingskracht richting bestaande en toekomstige inwoners, studenten, (young) professionals en werkgevers vergroot. Ook is geïnvesteerd in programmering en ontmoeting: de talkshow Talent op 1 en twee talenttops hebben de zichtbaarheid van de talentaanpak vergroot en geleid tot meer interactie en een hechter netwerk van talenten in de regio.

Daarnaast is voor de KMS een team van communitymanagers gestart dat werkt aan een levendige en inspirerende omgeving. Via placemaking, programmering en communityvorming groeit de KMS uit tot een plek waar wonen, werken, leren en leven samenkomen. De ontwikkeling van deze bruisende omgeving versterkt de aantrekkelijkheid van Hengelo én de binding van talent aan de stad.

De fysieke en sociale randvoorwaarden voor een aantrekkelijke stad zijn eveneens verder uitgewerkt. Het afgeronde bereikbaarheidsonderzoek voor Hengelo Oost / Enschede West geeft richting aan kansen voor duurzame mobiliteit en betere verbindingen met onderwijs- en werklocaties. Dit zijn belangrijke voorwaarden voor een aantrekkelijke woon- en werkomgeving. Ook zijn we gestart met het opstellen van een nieuw evenementenbeleid dat bijdraagt aan een levendig stedelijk klimaat. Een toekomstbestendig en gevarieerd evenementenaanbod versterkt het profiel van Hengelo en spreekt talenten aan.

Als werkgever geeft de gemeente het goede voorbeeld. Door in 2025 en 2026 te investeren in meer stage- en afstudeerplekken draagt Hengelo bij aan de ontwikkeling van jong talent en wordt de samenwerking met het onderwijs verstevigd. Deze aanpak is een inspirerend voorbeeld voor andere werkgevers in de regio en versterkt de totale talentketen.

Daarnaast is de regionale samenwerking verder verdiept. Met partners uit het onderwijs, ondernemers, de vrijetijdssector en talentgemeenschappen wordt gewerkt aan een gezamenlijke en goed afgestemde talentaanpak. Daardoor kan de regio zich steeds krachtiger en consistenter positioneren als aantrekkelijke omgeving om te wonen, te leren en te werken.

Eind 2025 is een gedreven programmateam samengesteld dat zich volledig richt op de realisatie van de ambities binnen de vier programmalijnen. Met een stevig fundament, een heldere koers en betrokken partners staat Hengelo klaar voor de volgende fase.

6. Dwarsthema: De inwoner centraal

De snel veranderende samenleving vraagt om een flexibele en communicatieve organisatie die in kan spelen op die veranderingen. In 2025 ontwikkelde onze bedrijfsvoering zich verder naar een organisatie die werkt mét en voor de inwoners van Hengelo. De vier leidende motieven — persoonlijk, duidelijk, betrouwbaar en respectvol — waren opnieuw de basis onder ons handelen. Door actief te investeren in digitale innovatie, participatie en dienstverlening hebben we onze manier van werken dichterbij onze inwoners gebracht.

Wat hebben we bereikt/gedaan in 2025?
2025 was het laatste jaar van het programma Digitale Transformatie. In dit afrondende jaar hebben we niet alleen nieuwe toepassingen ontwikkeld, maar vooral gewerkt aan de vraag hoe digitale transformatie structureel geborgd kan worden in de organisatie. Daarbij lag de focus op aansluiting op reguliere werkprocessen. Onderdelen hiervan worden in 2026 via Hengelo’s Werken opgepakt, waarmee digitale transformatie een blijvende plek krijgt.

Daarnaast zijn in 2025 verschillende toepassingen getest en in pilots omgezet naar bruikbaar inzicht. Zo maakten we gebruik van AI voor het transcriberen en samenvatten van gesprekken, bouwden we chatbots die medewerkers ondersteunen in gebruikersvragen en onderzochten we hoe AI kan helpen bij het herschrijven van teksten in de stijl van Helder Hengelo’s. Een van de meest aansprekende pilots was het herkennen van graustabiel via AI ― een innovatie die inmiddels in de hele stad wordt toegepast.

Participatie bleef in 2025 een belangrijk aandachtspunt. Steeds meer inwoners willen invloed uitoefenen op hun leefomgeving en verwachten dat de gemeente ruimte biedt om mee te praten, mee te denken en mee te doen. Daarom zochten we actief de samenwerking op met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Het denkkader participatie hielp ons ook in 2025 om bij bestuurlijke besluiten zorgvuldig af te wegen of participatie passend en wenselijk is, en zo ja: hoe dan. Daarnaast is het participatieplatform Praat Mee verder doorontwikkeld, zodat inwoners steeds beter kunnen vinden over welke vraagstukken in hun straat, wijk of stad ze kunnen meepraten. Het in 2025 ontwikkelde onderwijsprogramma Burgerschap maken we samen kreeg vorm in de praktijk en wordt in 2026 verder geïmplementeerd en aangescherpt. Zo versterken we stap voor stap het gesprek met de stad, op manieren die aansluiten bij wat inwoners nodig hebben.

Onze dienstverlening vormt de dagelijkse verbinding tussen inwoner en gemeente. In 2025 werkten we verder aan het vereenvoudigen en verbeteren van deze dienstverlening ― zowel digitaal als persoonlijk. De nasleep van de toeslagenaffaire, de druk op sociale voorzieningen en de groeiende digitalisering vroegen om extra aandacht voor begrijpelijkheid, toegankelijkheid en vertrouwen. Dat betekende: minder bewijslast waar mogelijk, heldere taal, eenvoudiger processen en meer oog voor inwoners die ondersteuning nodig hebben.

Een belangrijk deel van het jaar stond in het teken van de voorbereiding op nieuwe digitale wetgeving, zoals de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) en de eisen rondom digitale toegankelijkheid in de Wet digitale overheid. Op basis hiervan werd hengelo.nl opnieuw tegen het licht gehouden. In 2025 herschreven we webpagina’s, ontwikkelden we nieuwe webformulieren en werd de taalhulp Tolkie geïmplementeerd.

Daarnaast zetten we grote stappen richting digitale toegankelijkheid, brieven en geautomatiseerde berichten werden herschreven, medewerkers volgden trainingen en via het lezerspanel kregen we waardevolle feedback van inwoners op onze teksten. Voor betere sturing op kwaliteit bereidden we een inwonerstevredenheidsonderzoek voor (uitvoering in 2026) en startten we met structurele klachtencoördinatie en rapportage.