Sociaal domein

Welke belangrijke ontwikkelingen zagen we in 2025?

Ook in 2025 konden inwoners op de gemeente Hengelo rekenen als ze moeite hadden om zelfstandig mee te doen in de maatschappij. Of het nu ging om huishoudelijke ondersteuning, hulp bij schulden, Regiotaxi of een zinvolle daginvulling. Wij hebben in 2025 de verandering in het sociaal domein verder in gang gezet, zoals verwoord in het 'Transformatieplan, voor een toekomstbestendig sociaal domein'. Dit jaar stond in het teken van het overgangsjaar van de basisondersteuning, de nieuw ingekochte regionale jeugdhulp, het opstellen van de regionale Prioritaire Agenda Jeugdzorg en de voorbereidingen op de Participatiewet in balans.
In 2025 hebben wij extra accent gelegd op het beheersbaar houden van de jeugdhulp, zodat wij hulp en ondersteuning kunnen blijven geven aan wie dat nodig heeft. De extra inzet vanuit de toegang en de nieuwe afspraken voor basisondersteuning en regionale jeugdhulp, hebben geleid tot meer passende hulp en ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen en tot substantiële daling van de kosten.
Zoals met de gemeenteraad is afgesproken, geven wij in een bijlage extra informatie over de voortgang van de transformatie, waaronder ook de intensivering en versnelling op de opgave jeugd. Zie bijlage 10.2.

De veranderingen in het sociaal domein stonden niet los van regionale en landelijke ontwikkelingen en sluiten daar goed bij aan.

Hervormingsagenda
De Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 is door verschillende partners opgesteld en moet leiden tot verbetering van de hulpverlening en een financieel beheersbaar en duurzaam jeugdstelsel.
In januari 2025 heeft de commissie Van Ark (deskundigencommissie) haar eerste advies uitgebracht over de Hervormingsagenda Jeugd. Het kabinet heeft het advies van de commissie Van Ark serieus genomen. Er zijn extra middelen toegevoegd aan het gemeentefonds voor de jaren 2025-2027, om de grootste financiële druk bij gemeenten te verlichten. De taakstelling van € 414 miljoen over 2023 en 2024 wordt verdeeld tussen Rijk en gemeenten, zoals de commissie adviseerde.  

In de Hervormingsagenda wordt gesproken over versterking van regionale samenwerking, schaal en governance. Dit is uitgewerkt in de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, die op 1 januari 2026 is ingegaan. Daarin staat dat gemeenten verplicht samen moeten werken in een “jeugdregio” via een gemeenschappelijke regeling (GR) en dat bepaalde vormen van specialistische jeugdzorg regionaal moeten worden ingekocht. In de algemene maatregel van bestuur is Twente door het Rijk aangewezen als een van de 41 jeugdregio’s. Met SamenTwente heeft de jeugdregio Twente deze GR al. De verdere uitwerking van de ‘robuuste jeugdregio’ heeft gevolgen voor de rol en taken van OZJT. Dit is meegenomen in de Prioritaire Agenda Jeugdzorg, die in 2025 is opgesteld.

Prioritaire Agenda Jeugdzorg
Het algemeen bestuur (AB) van SamenTwente heeft in juli 2025 een aparte opdracht geformuleerd voor het thema jeugd. Wij hebben de gemeenteraad hierover geïnformeerd met een brief (zaaknummer 3934804). De uitwerking van deze opdracht heeft geleid tot de Prioritaire Agenda Jeugdzorg, die inmiddels is vastgesteld en waarover de gemeenteraad een informerende brief heeft ontvangen (zaaknummer 4008967). De hoofdopgaven van de agenda richten zich op:

• Toeleiding naar (hoog) specialistische jeugdzorg.

• Inzet van (hoog) specialistische zorg, waaronder wonen en verblijf.

• Sturing en partnerschap.

De aangekondigde beheersmaatregelen om de uitzetting van de kosten bij te sturen (Sturingsplan indicatoren), zijn integraal onderdeel van de Prioritaire Agenda Jeugdzorg. Dit geldt ook voor de activiteiten uit de Samenwerkings- agenda Jeugdhulp Twente, waarover de gemeenteraad in november 2023 (kenmerk 3653475) is geïnformeerd.

Houdbaarheidsonderzoek Wmo
In opdracht van het ministerie van VWS en de VNG is onderzoek gedaan naar de houdbaarheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in het gehele zorgstelsel. In dit onderzoek is een beweging naar een sterke sociale basis zichtbaar waar zelf- en samenredzaamheid de basis is en algemene voorzieningen beschikbaar zijn én een duidelijke standaardisatie van de maatwerkvoorzieningen. De focus in het houdbaarheidsonderzoek ligt op de Wmo als vangnet voor de oplopende kosten in het zorgstelsel. Deze gedachte sluit aan met de gedachten bij het Integraal Zorgakkoord (IZA), Aanvullend Zorg- en Welzijnakkoord (AZWA) en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). Als er voortijdig preventief wordt ingezet kunnen toekomstige kosten worden bespaard. Daarnaast is een denkrichting zichtbaar waarbij er meer landelijk gestandaardiseerd wordt en de verschillen tussen gemeenten kleiner worden. Deze laatste beweging kan in de toekomst gevolgen hebben voor de wijze waarop de gemeente Hengelo het sociaal domein vormgeeft. 

Wonen voor aandachtsgroepen
Het ontwerp omgevingsprogramma volkshuisvesting is eind 2025 ter inzage gelegd. Daarin is ook aandacht voor de woonopgave voor ouderen en aandachtsgroepen in Hengelo. In afwachting van de definitieve invoering van de Wet versterking regie volkshuisvesting zijn wij met de lokale woon-zorg partners en de woningbouwcorporatie in gesprek over woonopgave voor inwoners met een ondersteuningsvraag. Wij werken aan het realiseren van voldoende nultreden en zorgwoningen met aandacht voor de aansluiting tussen de woonopgave en het aanbod van welzijn en zorg. Daarnaast zal bewustwording (waar woon ik als ik ouder wordt), bevorderen van doorstroming, het opstellen van een urgentieverordening en het ontwikkelen van nieuwe woonconcepten bijdragen aan de woningopgave voor doelgroepen en aandachtsgroepen.

Voorbereiding inwerkingtreding wet 'Van School naar Duurzaam Werk'
Zoals in paragraaf 5.2.4 Onderwijs ook al is aangegeven hebben wij ons in 2025 voorbereid op de inwerkingtreding van de Wet ‘Van School naar Duurzaam Werk’. In de wet is onder andere opgenomen dat gemeenten (arbeidsmarkt) jongeren tot 27 jaar meer preventieve en passende ondersteuning bieden richting school, naar werk of een combinatie van beiden biedt. 

Participatiewet in balans
In 2025 stemden beide Kamers in met het wetsvoorstel, dat uit ruim twintig maatregelen bestaat die de uitvoering eenvoudiger maken en inwoners beter ondersteunen. Dit landelijke programma maakt de wet menselijker en professionals krijgen daardoor meer mogelijkheden om aan te sluiten bij wat onze inwoners nodig hebben. De eerste wijzigingen zijn op 1 januari 2026 ingegaan.

In 2025 bereidden wij ons daarom voor op Participatiewet in balans. Wij richtten ons op eenvoud, bestaanszekerheid en professionele ruimte. We kozen voor een manier van werken waarin menselijke maat, duidelijkheid en vertrouwen centraal staan. We bekeken onze processen kritisch en pasten ons beleid, processen en werkinstructies aan op de wijzigingen die op 1 januari 2026 ingingen. We informeerden en trainden medewerkers zodat zij voorbereid zijn om te werken volgens de nieuwe uitgangspunten werken. In 2026 verfijnen wij deze aanpak verder en bereiden wij fase 2 van Participatiewet in balans voor, die op 1 januari 2027 start.

Opvang nieuwkomers
In 2025 was er landelijk een tekort aan opvangplekken. In Hengelo was de opvanglocatie vrijwel continu bezet. Ook is zichtbaar dat meer Oekraïners doorstromen naar particuliere huurwoningen.
Per 1 oktober 2025 is de persoonlijke eigen bijdrage voor Oekraïense ontheemden in de gemeentelijke opvang verhoogd, in overeenstemming met landelijk beleid. Oekraïners met een inkomen betalen hierdoor meer voor hun verblijf, in lijn met de uitgangspunten van de Participatiewet. Dit leidde tot hogere administratieve lasten, hogere druk op doorstroom en was merkbaar op de locatie.

De Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor Oekraïners is verlengd tot 4 maart 2027. Gemeenten blijven tot die datum verantwoordelijk voor opvang, zorg en onderwijs. Wij zijn begonnen met de voorbereidingen voor als de RTB afloopt. Dit kan impact hebben op gemeentelijke regelingen.
Uit onderzoek is gebleken dat driekwart van de Oekraïners niet op korte termijn wil of kan terugkeren.
Eind 2025 stemden bijna alle gemeenten in met de VNG‑resolutie ‘Naar een houdbare opvang van Oekraïense ontheemden’. De resolutie verzoekt het Rijk om structurele en toereikende randvoorwaarden en heldere landelijke regie, zodat gemeenten geen onevenredige risico’s dragen.

In 2025 stond het asielbeleid in het teken van onzekerheid door wetgeving, beleidswijzigingen en politieke discussie. Er kwamen nog geen definitieve besluiten over o.a. de Spreidingswet, Asielnoodmaatregelenwet, het tweestatusstelsel, aanpassingen in de Wet regie volkshuisvesting en de Huisvestingswet. De voorkeurspositie van statushouders in de Huisvestingswet staat onder druk; besluitvorming volgt.
De provincie Overijssel en Regio Twente voldeden niet aan de totale taakstelling; Hengelo voldeed wél met 120 plaatsen boven de norm van de Spreidingswet.
Landelijk startte een lobby voor snelle integratie (taal, werk, participatie); ook hier stemden bijna alle gemeenten in met de ondersteunende VNG‑resolutie.

Adviesraad sociaal domein
Met de ‘herijking advies- en cliëntenraad’ hebben wij in 2025 besloten de Adviesraad sociaal domein en de Cliëntenraad minima en Wmo (als adviesorgaan) per 1 januari 2026 te stoppen in de huidige vorm. Daarvoor in de plaats komt:

1. Een participatiemix (cliëntenparticipatie/ophalen cliënten- en naastenperspectief);

2. Een nieuwe Adviesraad sociaal domein (beleidsadvisering).

Voor het vormgeven van de participatiemix hebben wij een opdracht geformuleerd (voor 2026). Voor de nieuwe Adviesraad sociaal domein heeft de gemeenteraad eind 2025 de Verordening Adviesraad sociaal domein vastgesteld. Tegelijkertijd hebben wij de werving voor een ad-interim voorzitter en ondersteuner in gang gezet. Zij zullen, samen met de accounthouder vanuit de gemeente, de overige leden van de adviesraad gaan werven.

Relevante beleidsnota’s

• Nota Handhaving Sociaal Domein (2017)

• Lokale visie Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen na 2021 (2019)

• 'Wonen en zorg in Hengelo', Opgaven voor 2019 -2025

• Regionaal plan van aanpak tegengaan dak- en thuisloosheid centrumgemeente Enschede (2020)

• Beleidsprogramma sociaal 2021 - 2025

• Transformatieplan, voor een toekomstbestendig sociaal domein voor Hengelo (2022)

• Strategisch inkoopdocument jeugdhulp (2022)

• Regionale Samenwerkingsagenda Jeugd (2023)

• Evaluatie Actieplan toegankelijkheid Hengelo (2023)

• 'Samen op weg', Twentse visie op vervoer onder gemeentelijke verantwoordelijkheid (2016, update 2023)

• Regiovisie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2023-2026

• Voorbij de Regenboog, lhbti+-beleidsnotitie 2023-2026

• Actieplan Eenzaamheid (2024)

• Nota gezondheid - Iedereen gezond(er)! (2024)

• Beleidskader Blik op morgen - Perspectief op een betere toekomst (2025 en verder)

• Uitvoeringsprogramma Blik op morgen (2025)

• Beleidsagenda Nieuwkomers – mei 2024; geactualiseerd in Zomernota 2025–2028

Verbonden partijen

SamenTwente
SamenTwente is een GR voor de organisaties GGD (Gemeentelijke gezondheidsdienst), OZJT (Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp in Twente) en VTT (Veilig Thuis Twente). Ook wordt gastheerschap geboden aan Kennispunt Twente, Samen14 en Twentse Koers.
SamenTwente is een organisatie voor en door de 14 Twentse gemeenten. Samen met de 14 Twentse gemeenten en de ketenpartners zet SamenTwente zich in voor gezonde, veilige en vitale inwoners van Twente. Het algemeen bestuur van SamenTwente heeft in 2025 een besluit genomen over de kerntakendiscussie en de opdracht verstrekt voor de prioritaire opgave jeugd. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd. Ook heeft de gemeenteraad zienswijze in kunnen dienen op het Ontwerp strategisch programma SamenTwente, evenals op het Ontwerp evaluatie GR SamenTwente. Zie paragraaf 6.6 Verbonden partijen.
In 2025 hebben wij met 9 andere Twentse gemeenten met OZJT de dienstverleningsovereenkomst vastgesteld voor het regionale contractbeheer van de regiotaxi en de monitoringssoftware. Ook heeft OZJT daarmee de regiefunctie op gezamenlijke thema’s doelgroepenvervoer voor de duur van de overeenkomsten. Wij streven op deze wijze naar zo veel mogelijk consistentie in de uitvoering van de (gelijkluidende) overeenkomsten.

SWB Midden Twente
SWB Midden Twente ontwikkelt mensen en helpt hen om de afstand tot de arbeidsmarkt te overbruggen. Ze doet dit met de bedrijfsonderdelen SWB en Gildebor. Voor medewerkers, die de ambitie en potentie hebben om weer aan het arbeidsproces deel te nemen begeleidt SWB hen na interne opleiding naar een detacheringsplek bij instellingen en ondernemingen. Voor wie dit een stap te ver is biedt ze een beschermde werkomgeving. Gildebor beheert en onderhoudt de openbare ruimte van de gemeenten Hengelo en Hof van Twente.

Werkplein Twente
Werkplein Midden Twente is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Borne, Haakbergen, Hengelo, Hof van Twente, UWV en SWB op zowel het gebied van werkzoekendendienstverlening als op het gebied van werkgeversdienstverlening. Door middel van een gezamenlijke aanpak proberen wij mensen met een WW-uitkering, bijstandsuitkering of arbeidshandicap aan een passende baan te helpen. Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt sluit het aanbod vanuit de bestanden steeds vaker niet (helemaal) aan bij de vraag van werkgevers. De werkzaamheden verschuiven om die reden meer van acquisitie naar het matchen van vraag en aanbod. En naar het ondersteunen van werkgevers op het terrein van een Leven Lang Ontwikkelen en inclusief personeelsbeleid en het aanboren van onbekend talent.

Stadsbank Oost Nederland
Samenwerkingsverband met 21 gemeenten voor de uitvoering van schuldhulpverlening. Vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wsg) zijn wij als gemeente verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening aan onze inwoners, inclusief preventie en nazorg. Ons doel is mensen schuldenvrij te krijgen of hun schuldenlast beheersbaar te krijgen. De financieel-technische zaken op dit gebied, waaronder budgetbeheer en schuldregelen, zijn overgedragen aan de Stadsbank.

Uitvoeringsorganisatie Sociale zaken Borne, Hengelo, Haaksbergen
Voor de uitvoering van de Participatiewet werken wij samen met Borne en Haaksbergen. Naast de verstrekking van bijstand wordt ook uitvoering gegeven aan het re-integratiebeleid en armoedebeleid.

Wat hebben we bereikt

Wat hebben we daarvoor gedaan

6.1 Meer inwoners doen mee in de Hengelose samenleving en voelen zich verbonden met (mensen in) hun omgeving

• Wij hebben het inclusiebeleid van de gemeente Hengelo laten evalueren. Dit onderzoek laat zien dat de gemeente inclusie goed heeft uitgewerkt in beleid, maar in de uitvoering dit te weinig zichtbaar is voor inwoners en partners.

• Wij hebben zichtbaar aandacht besteed aan inclusie, zoals het organiseren van gastcolleges op scholen tijdens de Week van Respect en aandacht voor Coming Out Day (hijsen regenboogvlag en theatervoorstelling Queerland, een educatieve LHBTIQA+-musical over de acceptatie en seksuele voorkeuren en genders).

• Wij hebben extra aandacht besteed aan femicide en het geweld tegen vrouwen. Onder andere met Orange the world, 'Wij eisen de nacht op', een buitenexpositie (van 16 portretten van mensen die zich hebben weten los te maken uit een geweldssituatie) en een filmtruck (met een film waarin een vader vertelt over de moord op zijn dochter door haar partner).

6.1.1 Meer inwoners zetten zich in voor de (lokale) samenleving

• Het ondersteunen en bevorderen van vrijwilligerswerk en mantelzorg is sinds 2025 onderdeel van de basisondersteuning.

• Wij hebben het aanbod voor mantelzorgers uitgebreid. Met onder andere de methodiek van het Odensehuis, voor (beginnend) dementerenden en hun mantelzorgers, en meer gastgezinnen waar jonge mantelzorgers een dagdeel per week opgevangen worden.

• Wij bieden vanuit Twentse Koers logeerzorg aan om de (overbelaste) mantelzorger tijdelijk te ontlasten, in samenwerking met Zorgkantoor Menzis.

• Wij hebben in 2025 specifiek aandacht gehad voor vrijwilligerstekorten en voor het organiseren van trainingen en workshops voor vrijwilligers.

6.1.2 Minder inwoners zijn eenzaam

• Inwoners die eenzaamheidsklachten uiten bij de huisarts krijgen "Welzijn op recept" aangeboden en worden door verwezen naar een welzijnscoach. Samen met de inwoner wordt door de welzijnscoach gekeken naar een passende oplossing.

• Wij zetten ons gezamenlijk met partners in op ontmoeting in de wijken. Dit doen we door te signaleren, eenzaamheid bespreekbaar te maken en eenzaamheid aan te pakken. Wij vergroten de bewustwording en versterken maatschappelijke initiatieven, op die manier dragen wij bij aan de landelijke aanpak 'Eén tegen eenzaamheid'.

6.2 Meer inwoners in Hengelo redden zichzelf, waar nodig met ondersteuning van de gemeente
6.2.1 Minder inwoners hebben problematische schulden

• Met een halvering van de looptijd van de wettelijke schuldsanering (Wsnp) van 36 naar 18 maanden en de ingevoerde 0-optie (mensen zonder afloscapaciteit kunnen direct een schone lei krijgen), hebben wij in 2025 meer aandacht gehad voor de begeleiding en nazorg. Wij zien een lichte stijging in het aantal schuldregelingen.

• De pilot Geldinformatiepunt, preventief, laagdrempelig en in de wijk, is in 2025 ondergebracht bij de wijkentree van Wijkracht Hengelo (zie bijlage 10.1 Transformatieplan sociaal domein).

• In 2025 is de pilot Jongerenperspectieffonds van start gegaan. Met inzet van de werkwijze van het Jongerenperspectieffonds biedt de gemeente Hengelo jongeren weer perspectief op een schuldenvrije toekomst. De eerste resultaten zijn erg goed. De jongeren worden intensief begeleid en de eerste jongeren zijn inmiddels schuldenvrij.

• In 2025 heeft het ROZ een groot aantal zelfstandig ondernemers met problematische schulden geholpen. Het is de kwetsbare groep mensen die werken, maar moeilijk hun vaste lasten kunnen betalen. Het aantal was wel lager dan het jaar ervoor; verklaarbaar doordat 2024 het jaar was dat de Belastingdienst begon met het opeisen van belastingschulden ontstaan in de coronatijd.

6.2.2 Meer inwoners maken optimaal gebruik van ons armoedebeleid

• Om inwoners optimaal gebruik te laten maken van ons armoedebeleid hebben wij bij specifieke doelgroepen bij een aanvraag levensonderhoud ook ambtshalve regelingen uit het Kindpakket toegekend. Denk hierbij aan verstrekking schoolkosten aan statushouders.

• Wij hebben in 2025 huishoudens geholpen in het verduurzamen met energiezuinige apparaten en de doelgroep van de regeling uitgebreid naar huishoudens met een inkomen tot 150%.In het kader van duurzaamheid bieden wij een witgoedregeling aan, waarmee inwoners met een laag inkomen energiezuinig witgoed kunnen aanschaffen. Het budget voor duurzaam witgoed is in 2025 volledig uitgegeven.

• We hebben de flyer ‘Laat geen geld liggen’ ontwikkeld. In deze flyer staan alle landelijke en lokale regelingen voor mensen met een beperkt budget, dat wil zeggen niet alleen voor inwoners met een laag inkomen, maar ook voor inwoners die een wettelijk of vrijwillig schuldentraject doorlopen.

• In 2025 hebben wij een start gemaakt met het herschrijven van onze brieven en beschikkingen. Dit betekent dat onze informatie duidelijker en toegankelijker wordt voor de ontvanger. In de herschreven beschikkingen wordt de ontvanger ook geïnformeerd over de andere regelingen die er zijn voor huishoudens met een beperkt budget.

• In 2025 hebben wij met verschillende activiteiten zoals bijvoorbeeld gratis toegankelijke workshops, een film, theatervoorstelling en beleefhuis, aandacht besteed aan de Week tegen Armoede om zodoende bewustwording te creëren, informatie te delen en schaamte te doorbreken.

• In 2025 hebben wij diverse maatschappelijke initiatieven ondersteund gericht op armoede, zoals de Warme jassen actie (Caritas) en gratis tickets voor en op initiatief van de schaatsbaan Hengelo.

• In 2025 hebben wij met behulp van het Armoedefonds uiteindelijk 11 zogenoemde menstruatie-uitgiftepunten (MUPS's) gerealiseerd, waar op een laagdrempelige manier menstruatieproducten beschikbaar zijn voor inwoners die hierin niet zelf kunnen voorzien.

6.2.3 Meer inwoners met weinig kans op regulier werk hebben een (zo nodig aangepaste) baan

• In 2025 hebben wij in de ketensamenwerking UWV-uitvoeringsorganisatie-SWB-Werkplein afspraken gemaakt over een effectieve inzet van het re-integratie instrumentarium. Deze afspraken zijn vastgelegd in het prestatiecontract met de uitvoeringsorganisatie SWB.

• Voor de SWB stond 2025 in het kader van het strategisch plan 2023-2027 “Samen Werk maken van Werk”. Er is primair geïnvesteerd in de basis van de organisatie, waarin de structuur is aangepast zodat deze aansluit bij de primaire processen: Werkleerbedrijf, Arbeidsontwikkeling en Beheer openbare ruimte. In 2025 is de tweede fase van de geplande doorontwikkeling gestart.

• Werkcentrum Twente is een samenwerkingsorganisatie die ontstaat uit verschillende netwerkorganisaties. Het jaar 2025 gold daarbij als transitiejaar: er is gewerkt aan een stabiele, langdurige organisatie voor de toekomst, terwijl ondertussen de dienstverlening gecontinueerd werd en nieuwe dienstverlening ontwikkeld. Daarbij is het onderzoek gestart naar het vestigen van het Werkcentrum Twente in Hengelo.

• In het programma Twentse Belofte 2026-2029 en de bijbehorende subsidieaanvraag (zie doelstelling 4.1.2) hebben wij aandacht besteed aan het stimuleren van werkgevers om te investeren in werkende jongeren (met en zonder startkwalificatie) met als doel een duurzame arbeidsrelatie. 

• Intern hebben wij aandacht besteed aan het herkennen, signaleren bespreekbaar maken en doorverwijzen van lage basisvaardigheden bij inwoners.

• Een adviseur werkgeversdienstverlening heeft asielzoekers en Oekraïners begeleid naar duurzame banen.

• Het aantal personen dat zich oriënteerden op de start van een bedrijf was in 2025 fors hoger dan in 2024. Het aandeel met hulp van ROZ gestarte ondernemers was ook hoger, maar het aandeel begeleidingstracten was vergelijkbaar met 2024. ROZ blijft de levensvatbaarheid van nieuwe ondernemers kritisch beoordelen en verwijst door wanneer de kans op het verkrijgen van zelfstandig inkomen hoger is bij een baan in loondienst. Het aantal Bbz inkomensaanvullingen was vergelijkbaar met 2024, maar het aandeel van starters daarin was iets hoger.

6.2.4 Meer inwoners weten de algemene voorzieningen te vinden

• Met de uitvoeringsregeling 'Inwonersfonds leefbare wijken' maken wij het mogelijk dat inwoners, die een initiatief hebben dat bijdraagt aan een sterke gemeenschappelijke sociale basis, worden gefaciliteerd. Er zijn veel verschillende initiatieven gesubsidieerd, zoals een rouwcafé voor twintigers en dertigers, het aanleggen van wandelpaden en het organiseren van friendspeeddates.

• Wij hebben in 2025 geïnvesteerd in mogelijkheden voor ontmoeten in de wijken. Wij stimuleren betrokkenheid van inwoners die zich hiervoor willen inzetten. Daarin werken wij nauw samen met Wijkracht Hengelo.

• In 2025 zijn twee netwerkbijeenkomsten over gelijkwaardig samenwerking georganiseerd. Er waren per bijeenkomst ongeveer 50 mensen aanwezig (inwoners, beleid en organisaties). Dit heeft betrokkenheid en samenwerking opgeleverd.

• In 2025 hebben wij samen met Wijkracht verkend hoe zij een plek kan krijgen binnen ontmoetingsruimten en wijkcentra. Deze verkenning is nog niet afgerond. Wel zijn in 2025 eerste stappen gezet met wijkentrees, als een manier om de samenwerking in de wijk verder te ontwikkelen en beter aan te sluiten op bestaande ontmoetingsplekken.

• In 2025 zijn wij gestart met het project wijkcentrum Slangenbeek. Er is gewerkt aan het opstellen van een ruimtelijk-functioneel Programma van Eisen, met als doel de specifieke ruimtebehoefte in beeld te brengen.

• In 2025 hebben wij extra aandacht besteed aan ontmoetingsruimten en wijkcentra als onderdeel van de sociale basis. 2025 kan worden getypeerd als een overgangsjaar, waarin sprake was van een zoektocht naar meer duidelijkheid over rollen, taken en verantwoordelijkheden, maar ook naar een betere verbinding tussen de betrokken partijen. In deze zoektocht is ingezet op het versterken van de relatie tussen de gemeente en de exploitanten van de wijkcentra, evenals op het verbeteren van de afstemming rondom het beheer van de gebouwen.

• In 2025 is met het toegankelijk maken van de aula van de openbare begraafplaats het onderdeel toegankelijk maken gemeentelijk vastgoed afgesloten. Toegankelijkheid speelt een grotere rol voor onze inwoners en de eigen gemeentelijke organisatie. Er worden meer vragen gesteld over toegankelijkheid, zowel bij de belangenverenigingen als ook bij de gemeente. Het grootste deel van het gemeentelijk vastgoed is toegankelijk voor inwoners met een beperking.

• Op 1 januari 2025 was de start van de basisondersteuning. Dit omvat het vroegere welzijnswerk, lichte jeugdhulp en begeleiding en dagbesteding voor inwoners. De inwoners melden zich rechtstreeks bij Wijkracht Hengelo en ontvangen passende ondersteuning, zoveel mogelijk in de eigen wijk (zie bijlage 10.1 Transformatieplan sociaal domein).

• Per 2025 is het preventieteam jeugd opgenomen in de basisondersteuning. Wij hebben intensief contact gehad met Wijkracht Hengelo over de inzet van basisondersteuning en het beschikbaar hebben van de juiste ondersteuning. Verwijzing van maatwerk naar de basisondersteuning hebben wij zorgvuldig gedaan, maar dat ging niet altijd zonder teleurstelling bij de jeugdige en/of de ouders.

• In 2025 is de subsidie voor Studio 15 Talenthouse voortgezet. Daardoor was er voor jongeren een laagdrempelige plek waar zij hun talenten kunnen ontwikkelen, met extra aandacht voor jongeren in kwetsbare posities (zie bijlage 10.1 Transformatieplan sociaal domein).

• In 2025 hebben wij de inzet van krachtig oud worden bij ouderen met een hulpvraag in de Wmo geëvalueerd. Een aantal inwoners gaf aan het gevoel te hebben gehad dat het een verplichte interventie was, terwijl de interventie bedoeld is als een service om inwoners langer zelfstandig te laten functioneren. Het aantal inwoners dat gebruik maakte van deze interventie is beperkt. Daarom is naar aanleiding van de evaluatie besloten om krachtig oud worden aan een grotere groep ouderen aan te bieden.

• Binnen het ZonMw-project vroegsignalering in de wijk (wijk ggz) zijn twee (ervaringsdeskundige) wijk ggz-er aangesteld. Een vanuit Ixta Noa en een vanuit Wijkracht Hengelo. Zij zijn er voor inwoners met (dreigend) onbegrepen gedrag. Zij gaan actief in gesprek met betrokkenen en naasten en leiden toe naar passende ondersteuning.

• Wij hebben de zelfredzaamheid van statushouders die meer hulpbehoevend zijn (voornamelijk de zogenoemde z-routers) vergroot. Dit hebben wij gedaan door het aanhouden van programma’s zoals de diagnostische fase SWB en Hengelo in Beweging. Dit zorgt voor een betere aansluiting in de Hengelose samenleving.

• In 2025 gestart met een inventarisatie om voorzieningen (zorg, sport, cultuur, welzijn) toegankelijker te maken voor nieuwkomers.

6.2.5 Minder inwoners zijn aangewezen op maatwerkvoorzieningen Wmo en jeugd bij het oplossen van problemen in hun leefsituatie

• Er is een regionaal kostprijsonderzoek Huishoudelijke Ondersteuning uitgevoerd, om te toetsen wat een reëel tarief is voor het uitvoeren van deze ondersteuning. Mede om aanbieders zo in staat te stellen nieuwe medewerkers te werven, en deze hoger in te schalen (zodat het een aantrekkelijkere baan is). Ondanks de huidige krapte op de arbeidsmarkt is het aanbieders gelukt om inwoners in 2025 te ondersteunen met huishoudelijke ondersteuning.

• Per 1 januari 2025 hebben wij de onafhankelijke cliëntondersteuning apart ingekocht, zodat het geen onderdeel is van de basisondersteuning en de ondersteuning van de inwoner daarmee echt onafhankelijk is. Onafhankelijke cliëntondersteuning is een wettelijke verplichting voor iedere gemeente. Wij hebbeneen specifieke uitkering ontvangen, om de vindbaarheid en informatievoorziening omtrent de onafhankelijke cliëntondersteuning te verbeteren.

• In 2025 hebben wij, samen met de bij centrumgemeente Enschede behorende gemeenten, de visie op beschermd wonen en maatschappelijke opvang vastgesteld (mede op basis van de uitkomst van de ETHOS telling). Deze visie sluit aan op ons transformatieplan en richt zich onder andere op het bevorderen van bestaanszekerheid, er eerder bij zijn, wonen, doen wat nodig is en normalisatie en acceptatie.

• Inwoners met een licht verstandelijke beperking kunnen voortaan ook gebruik maken van beschermd wonen.

• In 2025 zijn wij in samenwerking met Wijkracht Hengelo en de woningbouwcorporatie gestart met de voorbereiding op pilots voor nieuwe woonvormen zoals gemengd wonen. Ook doen we onderzoek naar woonoplossingen voor inwoners die, vanwege hun woonvraag, ondersteuningsvraag of gedrag, niet passen in reguliere woningen of woonwijken. Dit doen we in samenwerking met onze lokale partners, met oog voor maatwerk en een veilige leefomgeving. We hebben ons ingezet om de instroom in beschermd wonen en maatschappelijke opvang te voorkomen.

• De gemeente Hengelo heeft een wettelijke taakstelling voor het huisvesten van statushouders. In 2025 zagen wij een lagere instroom, maar wel een toename in het aantal nareizigers. De taakstelling hebben wij daarmee ruimschoots behaald.

• Hengelo sloot in 2025 een meerjarige overeenkomst met het Centraal orgaan opvang asielzoekers (COA). Voor 10 jaar een Duurzaam Gemeentelijke Opvang (DGO), met optie tot 5 jaar verlenging. Het doel van de DGO is een vroege start van de inburgering, betere taalontwikkeling en (arbeids)participatie.
  De huidige capaciteit van de DGO is 475 (asiel en Oekraïners). Wij zijn in 2025 voorbereidingen gestart om in 2027 te groeien naar 855 opvangplekken.

• In 2025 is besloten om het Huis van Herstel voor twee jaar (tot 2028) voort te zetten. Het Huis van Herstel is een pilot voor een kleinschalige detentievoorziening bij de penitentiaire inrichting (PI) in Almelo, die als doel heeft Twentse gedetineerden met multi-problematiek succesvol te laten re-integreren.

• Met de uitbreiding van fte's in de toegang tot maatwerk jeugdhulp, hebben wij in 2025 wachtlijstvrij kunnen werken en besparingen kunnen behalen. Deze extra inzet maakte ook dat wij de verklarende analyse konden toepassen en uitbouwen, in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd. Door intensieve triage en analyse door de gemeente en Gecertificeerde instellingen (GI's), wordt steeds vaker passende zorg ingezet. Wij hebben in 2025 ook strak gestuurd op de gemaakte regionale afspraken over herindicaties. Wanneer externe verwijzers herindiceren, is er eerst contact met een Regisseur externe verwijzers (REV). Dit is een functie die wij voorheen niet hadden en waarin wij nu investeren. Zie ook bijlage 10.1 Transformatieplan sociaal domein.

• Wij hebben regionaal een coördinatiepunt wonen en verblijf ingericht, dat van start is gegaan op 1 april 2025. Er is een beschikbaarheidswijzer ontwikkeld, bedoeld voor het vinden van een passende woon- of verblijfsplek voor jeugdigen, in hun eigen omgeving. Door goede matches kunnen wij beter sturen op de instroom (goedkoopst adequaat alternatief). Wij zijn in 2025 met Team Anders gestart en ook weer gestopt, omdat het geen meerwaarde voor ons bood als alternatieve ambulante jeugdhulp (i.p.v. Wonen en verblijf. Het sloot niet goed aan op en overlapte deels de inzet vanuit ons eigen toegangsteam.

• Om de uitstroom uit wonen en verblijf te bevorderen en instroom te beperken, hebben wij lokaal samen met partners en jongeren gewerkt aan toekomstplannen voor jongeren van 16 jaar en ouder. Wij hebben in de eerste helft van 2025 een digitale toepassing van het toekomstplan laten ontwikkelen. Deze app, die in september 2025 is gelanceerd, ondersteunt jongeren bij het versterken van hun eigen regie en toekomstperspectief. In 2025 is een Maatschappelijke Impact Analyse (MIA) uitgevoerd om inzicht te krijgen in de maatschappelijke waarde van het project 'Wonen met een Toekomstplan'. Deze analyse laat zien dat de interventie niet alleen effectief is voor jongeren, maar ook aanzienlijke maatschappelijke baten oplevert voor de gemeente en ketenpartners.

• In 2025 is in Twente een regionale projectleider aangesteld om de implementatie van het Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming te versnellen. Regionaal is een dynamisch plan van aanpak opgeleverd, waarin de gezamenlijke koers en fasering voor de komende jaren zijn uitgewerkt. Een belangrijke afspraak is dat alle Twentse gemeenten, Veilig Thuis Twente (VTT), de gecertificeerde instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming gezamenlijk de training Gefaseerd Samenwerken gaan volgen.

• In 2025 hebben wij de pilot 'Kind aan Huis’ geëvalueerd. Humanitas Twente is de pilot gestart naar aanleiding van een aangenomen raadsmotie rondom buurtgezinnen in 2023. Het doel van de pilot is om ouders (vraagouders), waarbij de emmer dreigt te over te lopen, te ontlasten en ondersteunen bij praktische vragen door steunouders. In 2025 hebben 9 koppelingen plaatsgevonden en er zijn kinderen doorverwezen naar passende andere ondersteuning. Wij blijven de pilot monitoren om over eventuele voortzetting in de toekomst te kunnen beslissen.

6.2.6 Inwoners zijn tevreden over de re-integratievoorzieningen en maatwerkvoorzieningen Wmo en jeugd van de gemeente

• Onze medewerkers hebben inwoners tijdens de gesprekken meegenomen in de veranderbeweging en het eerlijke gesprek gevoerd over passende ondersteuning. Is de ondersteuning daadwerkelijk nodig of zijn er ook andere, oplossingen mogelijk? Een groter bewustzijn helpt ook bij het accepteren van besluiten om minder, andere of geen ondersteuning in te zetten.

• Wij hebben in 2025 het klantbelevingsonderzoek (KBO) Participatiewet en minimabeleid en de cliënttevredenheidsonderzoeken (CEO's) voor jeugd en Wmo uitgevoerd. Het KBO gaat over 2024/2025, de CEO's zijn afgenomen bij cliënten die in 2024 ondersteuning hebben gehad via de gemeente.

  • Uit het KBO Participatiewet en minimabeleid komt dat klanten de behandeling door medewerkers als respectvol ervaren (rond 81–89%). De bereikbaarheid en openingstijden zijn goed. De informatievoorziening via o.a. formulieren en brieven zijn duidelijk (circa 73%), evenals de intakegesprekken, die positief verlopen met ruimte voor vragen (meerderheid >70%). Mensen weten wat er gaat gebeuren. Contactpersonen worden veelal positief beoordeeld (bereikbaarheid, afspraken, respect), hoewel de wisseling in en het begrip vanuit de contactpersonen ook aandachtspunten zijn. Re-integratie- en inburgeringstrajecten worden hoog gewaardeerd (luisterend oor, duidelijke uitleg, passend traject). En de minimaregelingen (zoals IKT, Jeugdfonds, Sport- en Cultuurfonds 18+) scoren hoog in tevredenheid (rapportcijfers 7,7–8,6). Veel bewoners ervaren minder geldzorgen en meer participatiemogelijkheden dankzij de regelingen.

  • Uit het CEO jeugd komt naar voren dat cliënten steeds beter weten waar zij hulp kunnen vinden (75%, hoogste niveau sinds 2019) en ervaren de toegang als positief. De toeleiding naar de jeugdhulp verloopt vooral via huisarts (meeste met 46%), school of gemeente. De meeste cliënten voelen zich serieus genomen (86%) en waarderen de kwaliteit van de hulp; respectvolle behandeling (93%) en gezamenlijke besluitvorming (85%) scoren goed. Samenwerking tussen organisaties blijft een aandachtspunt (60%). De meeste cliënten (91%) ervaren duidelijke positieve effecten van de jeugdhulp.

  • Het CEO Wmo laat zien dat driekwart van de cliënten (76%) weet waar zij terecht kunnen met een hulpvraag. De meeste cliënten zoeken ondersteuning voor huishoudelijke taken (69%), gevolgd door vervoer (18%). Meer dan een derde zoekt (ook) hulp omdat de omgeving hen niet (meer) kan ondersteunen. Ongeveer de helft van de cliënten wordt doorverwezen naar de gemeente door de huisarts of een andere zorgverlener. 62% had een keukentafelgesprek; twee derde nam iemand mee daar naartoe. Onafhankelijke cliëntondersteuning is bij 29% van de cliënten bekend; een op de tien cliënten namen ook een onafhankelijk cliëntondersteuner mee. De meerderheid van de cliënten voelt zich snel geholpen (79%) en serieus genomen bij het eerste contact (87%). Wat betreft de ontvangen ondersteuning vindt 79% de ondersteuning van goede kwaliteit, maar dit is duidelijk lager dan eerdere jaren. Wel sluit de ondersteuning beter aan op wensen (91%) en behoeften (88%). Door de ondersteuning ervaart 83% een betere kwaliteit van leven, al is dit minder dan voorheen.
    Bijna de helft van de cliënten ontvangt hulp van een naaste; een kwart vindt dat de mantelzorger dit eigenlijk niet aankan.

• Wij zijn in 2025 een onderzoek gestart naar de wijze waarop wij - gemeentebreed - meer en vaker tevredenheidsonderzoeken kunnen uitvoeren. Om doorlopend en actief te weten hoe onze dienstverlening ervaren wordt door inwoners. Dit vervangt in de toekomst mogelijk het KBO en de CEO's.

Wat zijn we blijven doen

Ondersteuning jeugd en kwetsbare gezinnen

• De gemeente Hengelo heeft geïndiceerd (deels) voor de inzet van jeugdhulp en regie gevoerd waar nodig. Daarbij hebben wij gestuurd wij op eerdere en betere uitstroom en afschaling uit de geïndiceerde jeugdhulp.

• Bij het samen leren werken vanuit zakelijk partnerschap binnen het speelveld jeugd, zoeken wij met partners naar een goede balans.

• Wij hebben complexe gezinnen ondersteund, via onze systeemgerichte aanpak.

• In 2025 hebben wij, in samenwerking met het OZJT, nieuwe regionale afspraken uitgevoerd met aanbieders voor vrijwel alle vormen van jeugdhulp.

• Wij voerden lokaal contractmanagement uit en ondersteunden de regionale contractmanagers. Waar vanuit contractmanagement tot nu toe vooral vanuit een ‘piepsysteem’ werd gehandeld, zijn wij in 2025 gestart met het leggen van fundamenten voor meer strategisch en planmatig contractmanagement. Er is ingezet op het versterken van het zakelijk partnerschap met aanbieders, met als doel meer grip op (lokale en regionale) contractdoelstellingen en een betere aansluiting bij de Hengelose opgaven.

• Wij hebben de pilot Jeugdhulpteams (JHT) op school voort gezet tot en met juli 2025 en hebben onderwijszorgarrangementen opnieuw ingekocht (zie paragraaf 5.2.4 Onderwijs).

• Wij hebben de gerealiseerde woonvoorzieningen voor jongvolwassenen aan de Korenbloemstraat en Sportlaan Driene geëvalueerd en onderzocht of het huidige aanbod toereikend is voor deze doelgroep en welke alternatieven nodig zijn (zie hierboven bij doelstelling 6.2.5).

• Wij organiseerden en faciliteerden meerdere acties en activiteiten met onze subsidiepartners om jongeren in een vroegtijdig stadium te kunnen helpen. Denk daarbij aan de (groeps)bijeenkomsten en trainingen vanuit de GGZ voor jongeren met depressieve klachten (GRIP op je DIP) of aan het spreekuur van samenwerkende partijen (Halt, Tactus en leerplicht) op het C.T. Stork-college.

• Wij werkten aan een aantal (boven)regionale opgaven in de jeugdhulp, zoals onder andere de af- en ombouw van residentiële voorzieningen, zoals de Jeugdzorg+ en de drie milieuvoorzieningen (voorziening die verblijf, behandeling en school/werk combineert) en aan de aanpak van de wachtlijstproblematiek.

• Wij hebben de passende Buitenschoolse Opvang (BSO+) voortgezet en doorontwikkeld. Deze doorontwikkeling sluit aan bij de Lokale Educatie Agenda (LEA) op de thema's inclusie en Rijke Schooldag. Zie ook paragraaf 5.2.4.

Wmo, zorg en welzijn

• Ook in 2025 hebben de consulenten en regisseurs Wmo gezorgd dat er zo snel mogelijk, zo licht mogelijk en zo dichtbij mogelijk een antwoord gevonden kon worden op de (hulp)vraag van inwoners, aanvullend op de dienstverlening van Wijkracht Hengelo.

• Wij hebben ondersteuning geboden aan jonge en volwassen mantelzorgers en vrijwilligers.

• Wij kopen Wmo-ondersteuning (en hulpmiddelen), lokaal en regionaal. Wij sluiten daarbij zoveel mogelijk aan bij het gewone leven.

• Daarbij blijven wij lokaal en regionaal investeren in onderzoek en toetsing van aanbieders om zorgfraude tegen te gaan. Waar mogelijk zetten wij in op het daadwerkelijk terugvorderen van niet of verkeerd bestede zorgmiddelen.

• Wij blijven vervoersoplossing bieden in de regio wanneer gebruik openbaar vervoer niet meer kan. Het gaat daarbij om incidenteel vervoer (Regiotaxi) en structureel vervoer (van en naar dagbesteding, jeugdwetvervoer en leerlingenvervoer). Ook stimuleren wij onze inwoners gebruik te maken van diensten zoals 'Zelfstandig leren reizen met het OV' en 'ANWB-Automaatje'.

• Wij voeren het contractmanagement op Wijkracht Hengelo uit met een accountteam waarin diverse deskundigheid plaats neemt.

• Bij het partnerschap met Wijkracht Hengelo rond de invoering van Basisondersteuning, merken wij aan beide kanten van de opdracht zoekende te zijn naar een goede balans.

• Bij het samen leren werken vanuit zakelijk partnerschap, zoeken wij met partners naar een goede balans.

• In samenwerking met onze partners blijven wij inzetten op voldoende, geschikte en betaalbare huisvesting voor kwetsbare inwoners en zorgen daarbij voor de benodigde zorg en ondersteuning (uitvoering ‘wonen en zorg in Hengelo 2019-2025’).

• Wij blijven lokaal en regionaal inzetten op een sluitende aanpak voor mensen met onbegrepen gedrag, samen met onze ketenpartners.

• Wij zijn in 2025 de wijkcentra van Hengelo blijven subsidiëren.

Werk, inkomen en schuldhulpverlening

• Wij hebben ook in 2025 op basis van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (ROOO) leefgeld verstrekt aan Oekraïners die wij in onze gemeente opvangen.

• Vanuit de Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen hebben we de Participatiewet uitgevoerd voor de gemeenten Borne, Hengelo en Haaksbergen.

• Wij hebben inwoners van de gemeente Hengelo ondersteund bij het oplossen van hun financiële zorgen en/of problemen. Dit door de inzet van schuldhulpverlening vanuit BudgetAlert, waarbij de nadruk ook steeds meer ligt op preventief advies. Wij hanteerden hierbij een integrale aanpak en leverden maatwerk passend bij de situatie van de inwoners. Waar nodig hebben wij ze doorverwezen naar de Stadsbank voor het afhandelen van een schuldregeling en/of budgetbeheerrekening.

• De gemeente Hengelo kent verschillende regelingen om gezinnen en mensen in armoede te ondersteunen, waaronder het kindpakket. Wij hebben ons ook in 2025 ingezet om deze regelingen goed onder de aandacht te brengen, zodat de doelgroep er ook maximaal gebruik van kan maken.

• Wij hebben ook het afgelopen jaar een collectieve zorgverzekering voor inwoners met een laag inkomen aangeboden.

• Door aansluiting te zoeken bij werk- en regiegroepen in de arbeidsmarktregio Twente wordt vanuit kennisdeling en uniformiteit effectiever ingezet op het maken van goede matches en begeleiding naar werk.

• Wij zijn subregionaal blijven samenwerken binnen het Werkplein Midden Twente, om mensen uit verschillende bestanden (deels) aan het werk te helpen. Vooruitlopend op de ingezette landelijke ontwikkelingen voor de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur hebben wij in Midden Twente de mogelijkheden verkend van het daadwerkelijk vestigen van een zogenoemd Werkcentrum Twente in Hengelo, waarin het Werkplein Midden Twente zal opgaan.

• Wij hebben workshops, participatietrajecten en re-integratietrajecten voor bijstandsgerechtigden ingekocht en uitgevoerd. De SWB is onze uitvoeringsorganisatie voor Wsw (Wet sociale werkvoorziening), Nieuw beschut en re-integratie. Daarnaast is een deel van de begeleiding uitgevoerd door onze eigen arbeidsmarkt-, werk,- participatie-, en jobcoaches.

• We zetten in op vroegtijdig taalaanbod, participatie in de (lokale) samenleving ten aanzien van (betaalde) arbeid, welzijn en zorg. Daarnaast hebben we blijvende aandacht voor het draagvlak onder onze inwoners voor het opnemen van Nieuwkomers in onze samenleving.

• Via het ROZ hebben wij starters en zzp-ers geadviseerd en gefaciliteerd. De rol van het ROZ binnen de arbeidsmarkt is groot. Zo is het probleem van het vinden van personeel in deze krappe arbeidsmarkt soms een thema voor ondernemers die met problemen bij ROZ aankloppen. Maar elke zelfstandige ondernemer die bij ROZ aanklopt om te starten, of met financiële problemen, is zelf ook een potentiële kracht op de arbeidsmarkt. Daarnaast heeft het ROZ een belangrijke rol als adviseur voor Sociaal Impact Ondernemen, dat bijdraagt aan inclusiviteit.

• Wij hebben in de arbeidsmarktregio Twente vol ingezet op een Leven Lang Ontwikkelen (LLO). Samen met de belangrijkste partners zoals werkgeversorganisaties, vakbonden, onderwijsinstellingen en UWV hebben wij gewerkt aan actielijnen die voortkomen uit onze gezamenlijke Twentse visie op een LLO om in Twente een optimale leercultuur te creëren. Doel is iedereen in een snel veranderende arbeidsmarkt arbeidsfit te maken of te houden en werkgevers van goed gekwalificeerd personeel te voorzien.

• Via de eerste fase van het project Ikletterop (2e fase start in 2026) en door middel van maatwerktrajecten begeleidden wij inwoners die moeite hebben met lage basis- en/of vakvaardigheden en potentie hebben om na deelname aan het traject een duurzame plek op de arbeidsmarkt te krijgen. Ook werden werkgevers benaderd om met lage basisvaardigheden aan de slag te gaan.

• Het Taalpunt Hengelo is in 2025 volop in bedrijf geweest. Samen met partners in de stad is een breed taalaanbod ingezet om lage basisvaardigheden te optimaliseren onder verschillende doelgroepen. Wij hebben onze infrastructuur benut waarin wij samenwerken met partners, zoals het Leerwerkloket en Wijkracht om lage basisvaardigheden te traceren en vervolgens te verhelpen. Doel is om na deelname aan het traject een duurzame plek op de arbeidsmarkt te krijgen.

Werken aan een inclusieve samenleving

• Wij blijven uitvoering geven aan het Actieplan Toegankelijkheid. Hierbij zal het accent voor de komende jaren komen te liggen op het vergroten van de  toegankelijke in de openbare openbare ruimte.  Wij vergroten bewustwording op dit onderwerp. Onder andere door aanwezigheid van Hengelo Toegankelijk (voorheen de de gehandicaptenraad) als onderdeel van het ontwikkelplein in de bibliotheek waarmee wij toegankelijkheid naar de inwoners brengen en zij informatie en advies kunnen krijgen. Daarnaast wordt er ieder jaar, eveneens om de bewustwording over dit onderwerp te vergroten  een evenement georganiseerd (rolstoelparcours en actie in de week van de toegankelijkheid).

• Wij blijven aandacht besteden aan de positie van LHBTIQA+-personen (LHBTIQA+ staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender-, intersekse-, queer- en aseksuele personen en de + staat voor overige seksuele en genderidentiteiten). We werken hiervoor samen met partners in de stad gericht op bewustwording, voorlichting en het organiseren van activiteiten. Ook hebben wij actief meegewerkt aan de Coming Out Dag.

• Ook in 2025 hebben wij gezorgd dat nieuwkomers snel een plek binnen onze samenleving vinden. Dat doen wij door onder andere een brede intake, duale trajectenroutes en ondersteuning richting zelfredzaamheid en begeleiding gedurende het hele inburgeringstraject.

Wat heeft het gekost

Financiële toelichting

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (€ 907.000 voordeel)

• Opvang nieuwkomers: Ook in 2025 hebben wij nieuwkomers opgevangen (300 Oekraïners en 175 asielzoekers). Hiervoor ontvangen wij verschillende vergoedingen van het Rijk en het COA. Daarnaast zijn er in 2025 door het COA 120 crisisnoodopvangplekken bij Van der Valk gerealiseerd en 250 opvangplekken gerealiseerd aan de Havezatenlaan. Beide zijn volledig door het COA gefinancierd.
  De vergoeding voor Oekraïne is voor 2025 gebaseerd op de werkelijke lasten die wij maken. Per saldo kost het de gemeente Hengelo geen geld. De huidige regeling wordt naar verwacht per medio 2026 gewijzigd.
  De vergoeding voor de opvang van asielzoekers is in 2025 hoger dan de werkelijke kosten die wij hebben gemaakt. Dit wordt mede veroorzaakt doordat het landelijk tarief voor de asielopvang in de periode van 1 januari 2025 tot 1 juli 2025 hoger was dan de werkelijke kosten. Per 1 juli 2025 is dit tarief landelijk verlaagd. Hierdoor ontstaat er in 2025 een incidenteel, en dus geen meerjarig, voordeel.
  Ten opzichte van de begroting ontstaat er een voordelig saldo van € 627.000. Het voordelig resultaat bestaat uit, enerzijds lagere inkomsten van het COA en een dotatie aan de voorziening eigen bijdragen (€ 114.000 nadelig), en anderzijds uit lagere uitgaven voor de opvangkosten en het niet volledig benutten van de post onvoorzien en de stelpost voor beleid (€ 741.000 voordelig). Dit beleid is voor een deel uitgevoerd, en een deel is in ontwikkeling en krijgt in 2026 verdere invulling. Wij stellen voor om, conform de 2e beleidsrapportage 2025, het totale voordeel van € 627.000 van de budgetten nieuwkomers te storten in de reserve Vluchtelingen.

• Sociaal Medische Indicering (SMI): SMI is belangrijk als voorliggend alternatief voor duurdere jeugdhulp. Door toenemende complexiteit van de doelgroep is het budget de afgelopen jaren structureel verhoogd. Ons beleid is gericht op normaliseren en scherpe beoordeling. De effecten van dit beleid kwamen in het eerste halfjaar van 2025 tot uiting, door een daling van het aantal kinderen met een SMI-indicatie ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. In de 2e beleidsrapportage is zodoende het budget naar beneden bijgesteld met € 70.000. Deze daling heeft zich niet kunnen doorzetten in het tweede halfjaar. Voornamelijk in de doelgroep met (langdurige) psychische problemen zien we een stijging die lastig te ondervangen is met ons beleid die zich richt op normaliseren en scherpe beoordeling. Het gevolg hiervan is een tekort van € 100.000.

• Toegang: Voor de implementatie van digitale en integrale toegang in het kader van transformatie sociaal domein en de invoering van de basisondersteuning zijn de inhuurkosten hoger dan begroot. Hierdoor ontstaat een overschrijding van € 119.000 op de personeelslasten.

• Leefbare wijken: In 2025 is, conform de oproep in de motie, een Inwonersfonds opgezet ter ondersteuning van initiatieven voor leefbare wijken. Voor het jaar 2025 is hiervoor € 100.000 beschikbaar gesteld. In 2025 is op basis van de ingediende aanvragen € 52.000 uit het fonds besteed. Hierdoor ontstaat een incidenteel voordeel van € 48.000 in 2025.

• Uitvoering wet verplichte GGZ en aanpak verward gedrag: Het traject Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE) is later opgestart dan gepland waardoor er een incidenteel voordeel ontstaat van € 50.000. Daarnaast hebben wij activiteiten kunnen bekostigen uit de specifieke uitkering GALA (Gezond Actief Leven Akkoord), waardoor onze eigen middelen niet volledig zijn benut.

• Sociale voorziening/ wijkaanpak: Voor sociaal werk (in de wijken) en wijkwelzijnsvoorzieningen zijn de begrote personeelslasten anders ingezet dan begroot. Hierdoor zijn de uitgaven € 76.000 lager dan begroot. De werkelijke personeelslasten zijn onder programma 7 verantwoord, waardoor zich daar een tegengestelde ontwikkeling voordoet (hogere uitgaven dan begroot).
  Daarnaast is er minder gebruikgemaakt van subsidies, met name voor wijkwelzijswerk. Dit resulteert in een voordeel van € 59.000

• Software Samenkracht en burgerparticipatie: De werkelijke sotwarekosten voor Samenkracht en burgerparticipatie zijn € 50.000 hoger dan begroot. Vanaf 2025 wordt een nieuwe werkwijze toegepast voor het begroten van ICT-kosten, waarbij de lasten nadrukkelijk worden toegerekend aan de betreffende programma's. De afwijking is een gevolg doordat nog onvoldoende nauwkeurig kan worden vastgesteld welke kosten aan welke programma's dienen te worden toegerekend. Dit zal de aankomende jaren verder worden verfijnd.

• Wijkgericht werken: Binnen wijkgericht werken is voor een belangrijk deel inzet gepleegd in het opbouwen van de interne organisatie en samenwerking met partners. Een groot deel van de uren is gedekt uit reguliere inzet waardoor de kosten lager uitvallen. Ook de wijkaanpak in Groot Driene is later opgestart waardoor een deel van de kosten niet in 2025 zijn gemaakt. Dit levert per saldo een voordeel op van € 57.000.  

• Het overige verschil bestaat uit afwijkingen onder de € 50.000.

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo (€ 536.000 nadeel)
De personeelskosten vallen hoger uit omdat we de besparingsopgave uit het Transformatieplan nog moeten realiseren. Deze opgave gaat over het structureel verlagen van de uitvoeringskosten binnen onze eigen organisatie, als gevolg van de invoering van de basisondersteuning en de bredere transformatie van het sociaal domein. Voor een uitgebreider toelichting verwijzen we naar paragraaf 10.2 Transformatie sociaal domein.

6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd (€ 108.000 nadeel)

• Op dit taakveld vallen de personeelskosten lager uit doordat enkele vacatures niet zijn ingevuld (€ 395.000 voordeel). Dit komt onder andere doordat de uitvoering van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming nog niet is gestart. Daarnaast is de inzet vanuit Team Jeugd en Gezin lager dan begroot door inschalingsverschillen.

• Omdat regionaal de inkoop jeugdhulp ook nieuw is ingekocht per 2025, was er op onderdelen onduidelijkheid tussen lokale en regionale inzet. Dit heeft te maken met de splitsing die regionaal is aangebracht op begeleiding en behandeling. Om deze reden zijn de uitgaven op dit taakveld hoger dan begroot (€ 579.0000 nadeel). Dit nadeel hangt samen met het voordeel op de overige taakvelden m.b.t. jeugd (zie ontwikkeling jeugdzorgkosten).

• Het overige verschil bestaat uit afwijkingen onder de €50.000.

6.3 Inkomensregelingen (€ 794.000 voordeel)

• Bijstand: De BUIG bestaat uit een budget voor bijstandsuitkeringen (zoals de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz voor levensonderhoud ondernemers) en een budget voor loonkostensubsidies (LKS). Het resultaat op de BUIG is € 1,47 miljoen voordelig over 2025. De ontvangen rijksvergoeding is daarmee hoger dan de uitkeringslasten. Ten opzichte van de bijgestelde begroting in de 2e beleidsrapportage 2025 zien wij een voordeel van € 489.000. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van lagere uitgaven van circa € 405.000. Deze lagere uitgaven worden grotendeels veroorzaakt door het stabiel blijven van het aantal bijstandsuitkeringen in de laatste vier maanden van 2025, terwijl in deze periode doorgaans sprake is van een sterke stijging. Het restant wordt veroorzaakt door een hogere ontvangen rijksvergoeding dan begroot.

• Minimabeleid: Vanuit het beleidskader Blik op morgen zijn structurele en incidentele middelen beschikbaar gesteld. In de 2e beleidsrapportage 2025 is voorgesteld de incidentele middelen, die in 2025 niet nodig zijn geweest, over te hevelen naar 2026. Het structurele budget is voor 2025 beschikbaar gebleven. Wij zijn gestart met de uitvoering van de acties vanuit het uitvoeringsprogramma Blik op morgen. Dit heeft nog niet geleid tot uitgaven in 2025, deze zullen veelal in 2026 starten. Hierdoor is circa € 170.000 van het structurele budget in 2025 niet benut (voordeel). Hier tegenover staat dat de uitkeringen voor participatieactiviteiten minima in het laatste kwartaal van 2025 flink zijn gestegen ten opzichte van de begrote kosten (€ 62.000 nadeel).

• Bijzondere bijstand: De uitgaven van bijzondere bijstand zijn € 180.000 lager dan begroot. Dit komt voornamelijk door lagere uitgaven op personeel. Dit voordeel is ontstaan omdat het personeel bijzondere bijstand extra werkzaamheden heeft verricht voor Oekraïne en COA die zijn gefinancierd uit de (rijks)vergoedingen COA en Oekraïne.

• De werkelijke uitgaven voor de compensatie aan inwoners die slachtoffer zijn van de kinderopvangtoeslagenaffaire is lager dan met de tweede beleidsrapportage is verwacht. Dit levert een voordeel op van € 90.000.

• Participatiewet beheer: De kosten voor de uitvoering van de Participatiewet worden op zowel taakveld 6.3 als taakveld 6.5 verantwoord. Op taakveld 6.3 zijn de kosten ca. € 295.000 hoger dan begroot. Een aantal functies zijn tijdelijk ingevuld door inhuurkrachten, waardoor een overschrijding op personeelslasten op dit taakveld is ontstaan. Hier tegenover hebben wij vergoedingen ontvangen voor ziektewet- en wazo-uitkeringen van circa € 140.000. Per saldo is er een tekort € 155.000. Dit tekort moet in samenhang worden gezien met een voordeel van € 406.000 op taakveld 6.5. Op dit taakveld is namelijk minder inzet van klantmanagers geweest met betrekking tot participatiewettrajecten en inburgering.

• ROZ Ondernemerspunt: Het ROZ verricht voor de gemeente Hengelo en onze opdrachtgevende gemeenten werkzaamheden in het kader van schulhulpverlening, bedrijfsadvisering en startersadvisering aan ondernemers. In de 2e beleidsrapportage 2025 is gemeld dat een lagere opbrengst werd verwacht van circa € 500.000. De opbrengsten zijn daarom € 500.000 naar beneden bijgesteld. De oorzaak is de huidige financieringssystematiek, waarbij niet altijd de volledige dienstverlening die ROZ verleent kan worden gefactureerd. In 2025 is ingezet om een grotere mate van de dienstverlening die ROZ verleent te facturen. Dit heeft in de laatste vier maanden van 2025 geleid tot een hogere opbrengst van € 100.000 t.o.v. bijgestelde begroting. De kosten zijn daarentegen € 40.000 lager uitgevallen dan verwacht (voornamelijk lagere personeelslasten en lager exploitatielasten van het ROZ-gebouw).

• Bbz-verstrekkingen: De verstrekking vanuit de Bbz aan Hengelose ondernemers zorgen voor lagere kosten dan begroot. De voornaamste oorzaak is een positieve bijstelling van de voorziening dubieuze debiteuren en een voordeel op het door het Rijk bekostigde deel van het Bbz-kapitaal waarmee het gemeentelijke risico kan worden afgedicht (voordeel van € 190.000). De actualisatie van de verwachte terugvorderingen vanuit Bbz verstrekkingen leidt tot een incidenteel nadeel van € 156.000.

• Tozo-uitvoeringsbudget: Voor de afwikkeling, controle en terugvordering van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) zijn de kosten € 64.000 hoger uitgevallen dan begroot. Deze kosten worden gedekt uit de reserve voor uitvoering van de TOZO.

• Het overige verschil bestaat uit afwijkingen onder de € 50.000.

6.4 WSW en beschut werk (€ 420.000 nadeel)

• Eenmalige compensatie medewerkers sociaal ontwikkelbedrijf: In de Decembercirculaire 2025 zijn wij geïnformeerd over extra rijksmiddelen voor de compensatie van medewerkers van het sociaal ontwikkelbedrijf. Dit omdat belastingwijzigingen een achteruitingang in inkomen voor deze doelgroep veroorzaakt. Deze bijdrage hebben wij verstrekt aan de SWB. De decembercirculaire komt te laat om deze nog te kunnen verwerken als begrotingswijziging. Hierdoor ontstaat een tekort op taakveld 6.4 en een even groot voordeel op taakveld 0.7 (programma 9). Per saldo is dit voor de gemeente Hengelo budgettair neutraal.

6.5 Arbeidsparticipatie (€ 309.000 voordeel)

• Nieuw beschut: Stichting SWB realiseerde tot en met 2020 jaarlijks een positief resultaat, mede dankzij een plaatsingsbonus vanuit het Rijk per gerealiseerde beschutte werkplek. Deze bonus is met ingang van 2021 komen te vervallen. Het negatieve resultaat dat in dat jaar ontstond, kon nog worden opgevangen binnen de eigen reserves van de stichting. Vanaf 2022 is dit echter niet langer mogelijk. Het resultaat van boekjaar 2025 is (net als voorgaande jaren) negatief. De deelnemende gemeenten zijn hierdoor gehouden een aanvullende bijdrage te leveren. Voor de gemeente Hengelo betekent dit een incidentele extra last van € 78.000.

• Stadsbaners: De instroom op de regeling Stadsbanen is beëindigd en de bestaande regeling wordt geleidelijk afgebouwd. De uitstroom is sneller gegaan dan verwacht en heeft in 2025 geleid tot lagere uitgaven van € 118.000.

• In de afgelopen jaren is ingezet op het instrument loonkostensubsidie, waarbij inwoners bij werkgevers in dienst treden en de werkgever hiervoor wordt gecompenseerd. Deze inzet wordt gecontinueerd, de loonkostensubsidie krijgen wij een jaar later via de BUIG-uitkering vergoed (zie toelichting taakveld 6.3). De extra inzet op loonkostensubsidie leidt ook tot een intensievere inzet vanuit jobcoaching. Dit zien we terug in de hogere kosten voor jobcoaching de afgelopen jaren. In de 2e beleidsrapportage is daarom circa € 180.000 aanvullend budget bijgeraamd ter dekking van deze uitgaven. In de laatste maanden zijn de kosten echter afgevlakt, wat betekent dat er minder is uitgegeven aan jobcoaching dan begroot. Dit resulteert in een voordeel van € 45.000 op de uitgaven.

• Personeel Participatiewet: Door een lagere inzet van klantmanagers m.b.t. de participatiewet is sprake van een voordeel van € 90.000. Het voordeel hangt samen met het nadeel van € 155.000 op personeelslasten van Participatiewet beheer onder taakveld 6.3.

• Sociaal Impact Ondernemen (SIO): Voor het project Sociaal impact ondernemen (SIO) heeft het ROZ een incidentele subsidie ontvangen. Dit zorgt op dit taakveld voor een incidenteel voordeel van € 90.000. Hier tegenover staan even hoge personeelslasten op taakveld 6.3.

• Inburgering: Er zijn binnen de Wet inburgering twee SPUK‑regelingen: één voor de algemene inburgeringsvoorzieningen en één voor de onderwijsroute. De uitkering wordt berekend per inburgeraar, op basis van het aantal inburgeringsplichtigen op 31 december.
  We constateren opnieuw dat een groot deel van de kosten voor inburgeraars die in 2025 zijn gestart, pas in 2026 en 2027 wordt gemaakt. Daarom schuiven we, conform de meeneemregeling, de in 2025 ontvangen rijksvergoeding door naar 2026. Ook mogen we nog € 405.000 van de in 2024 ontvangen rijksbijdrage doorschuiven naar 2026. Hierdoor presenteren we € 2.110.000 minder inkomsten en € 2.144.000 minder uitgaven dan geraamd.
  We hebben in 2025 in totaal € 347.000 meer uitgegeven voor zelfstandigheidstrainingen (z-route) dan begroot. Daartegenover staan € 237.000 hogere bijdragen van de gemeente Hof van Twente en Borne. Door de grote instroom in taallessen vanaf 2022/2023 was voor 2025 uitgegaan van 140 trainingen, maar uiteindelijk volgden 243 inburgeraars een zelfstandigheidstraining. De uitstroom bleef beperkt, waardoor het aantal Z‑routers een piek bereikte. We verwachten in 2026 uitstroom van inburgeraars die in 2023 zijn gestart.
  Het restant wordt veroorzaak door lagere personeelslasten dan begroot van € 303.000 door minder inzet van klantmanagers en € 76.000 lagere overige kosten. Het voordeel op personeelslasten hangt samen met het nadeel van € 155.000 op personeelslasten van Participatiewet beheer onder taakveld 6.3.
  Per saldo resulteert bovengenoemde in een voordeel van € 344.000 voor inburgering.

• Het overige verschil bestaat uit afwijkingen onder de € 50.000.

6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) (€ 58.000 voordeel)
Het aantal aanvragen voor kostbare woningaanpassingen, zoals woonunits of keukens, is lager dan verwacht in 2025. Hierdoor hebben wij minder kosten gemaakt voor woonvoorzieningen.

6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) (€ 40.000 nadeel)
Als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt is een tekort aan personeel ontstaan bij onze aanbieders van huishoudelijke ondersteuning. Hierdoor is gewerkt vanuit het uitgangspunt ‘om de week huishoudelijke ondersteuning, tenzij dit niet kan’. Dit heeft gezorgd voor minder uitgaven op huishoudelijke ondersteuning, waardoor we het budget in de Tweede Beleidsrapportage 2025 naar beneden hebben bijgesteld. De werkelijke kosten in 2025 zijn uiteindelijk € 40.000 hoger uitgevallen ten opzichte van het bijgestelde begroting. Door een goede samenwerking en een investering op het zakelijk partnerschap met onze aanbieders lukt het gezamenlijk om iedereen die hulp nodig heeft voldoende ondersteuning te kunnen bieden (zie ook 6.2.5).

6.712 Begeleiding (wmo) (€ 105.000 voordeel)
In 2025 zijn we begonnen met het onderbrengen van de basisondersteuning bij Wijkracht. Dat jaar geldt als een overgangsjaar, waarbij de latende aanbieders hun cliënten op een zorgvuldige manier hebben overgedragen aan Wijkracht (warme overdracht). Van deze aanbieders hebben wij gedurende 2025 nog declaraties ontvangen voor de door hun ingezette ondersteuning. Volgens afspraak hebben wij deze bedragen verrekend met de opdrachtsom aan Wijkracht. Per saldo is dit voor de gemeente Hengelo budgettair neutraal, echter ontstaan op taakveld 6.712, 6.713 en 6.791 hierdoor afwijkingen.

6.713 Dagbesteding (Wmo) € 216.000 nadeel)
Zie toelichting 6.712.

6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) (€ 396.000 nadeel)

• Het nadeel wordt voornamelijk verklaard door de nog te realiseren besparingsopgave vanuit het Transformatieplan van € 221.000. Zie de bijlage Transformatieplan sociaal domein voor een verdere toelichting.

• Daarnaast zorgt de actualisatie van het debiteurensaldo 2025 en voorgaande jaren voor een incidenteel nadeel van € 175.000.

Ontwikkeling jeugdzorgkosten (taakvelden 6.22; 6.751 t/m 6.763; taakveld 6.792; taakveld 6.821 en 6.822)
Terugkijkend op het jaar 2025 constateren wij dat het ingezette beleid vanuit de topprioriteit jeugd(zorg) en vanuit het Transformatieplan sociaal domein steeds concreter is uitgevoerd. Wij liggen op koers met de inhoudelijke realisatie van het transformatieplan. De financiële effecten van deze inzet zijn positief en zichtbaar in, met name, de ontwikkeling van de jeugdzorgkosten.

De werkelijke jeugdzorgkosten laten in 2025 een daling zien ten opzichte van 2024. In 2025 bedragen de totale kosten € 41,6 miljoen, tegen € 43 miljoen in 2024. Het aantal cliënten laat een vergelijkbare ontwikkeling zien: in 2025 maakten 2.122 cliënten gebruik van jeugdzorg, ten opzichte van 2.303 in 2024. Voor meer informatie verwijzen wij u graag naar de factsheet Sociaal Domein.

De afname in kosten en cliënten is geen gevolg van verminderde toegankelijkheid, maar sluit aan bij de ingezette transformatie binnen het sociaal domein. De nadruk ligt steeds meer op preventie, vroegsignalering en lichtere vormen van ondersteuning. Hierdoor is zwaardere en langdurige jeugdzorg steeds minder vaak noodzakelijk.

Door de extra inzet op formatie bij Team Jeugd & Gezin kan meer aandacht worden besteed aan een zorgvuldige brede analyse en triage aan de voorkant. Deze versterking aan de voorkant draagt bij aan het tijdig inzetten van passende ondersteuning en voorkomt dat achteraf moet worden bijgestuurd. Het is van belang om blijvend te monitoren wat onze inzet oplevert. De financiële resultaten over 2025 bevestigen dat de ingezette koers effectief is en bijdragen levert aan een doelmatige en beheersbare jeugdzorg.

Gedurende het jaar monitoren wij de jeugdzorgkosten als geheel en stellen wij dit ook in totaliteit bij. Ten opzichte van de bijgestelde begroting (2e Berap 2025) zien wij een voordeel ontstaan van totaal € 1,8 miljoen. De jeugdzorgkosten worden echter verantwoord op verschillende taakvelden. Per taakveld worden deze financiële afwijkingen toegelicht.

Een aandachtspunt hierbij is dat 2025 een overgangsjaar is voor zowel de lokale als de regionale inkoop. Dit maakt het voor nu nog niet mogelijk om aan te geven welk gedeelte van dit financiële voordeel structureel zal zijn. Hiervoor hebben we meer ervaringscijfers nodig over zowel de regionale inkoop ontwikkelingen als ook de lokale ontwikkelingen.

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal (€ 56.000 voordeel)
Het voordeel op dit taakveld ontstaat doordat een deel van de kosten van het Jeugdhulpteam (JHT) wordt gefinancierd uit de spuk NPO-middelen. Deze kosten worden verantwoord op taakveld 4.3 Onderwijsbeleid. Hierdoor vallen de lasten op dit taakveld lager uit. Per saldo is dit budgettair neutraal.

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal (€ 1.089.000 nadeel)

• Op basis van de ontwikkelingen en onze prognoses gedurende 2025 hebben wij in de Tweede Beleidsrapportage de budgetten voor Jeugd fors naar beneden bijgesteld. Zo ook voor het taakveld ambulante ondersteuning. Op dit taakveld zien we dat in de laatste maanden de kosten voor behandeling hoger zijn uitgevallen dan de bijstelling op dit taakveld in de Tweede Beleidsrapportage 2025. Dit leidt tot een nadeel van € 1,1 miljoen.

• Transformatiebudget: Stichting Wijkracht heeft een aanvraag ingediend om extra investeringen te kunnen doen om daarmee het transformatie-effect in de opdracht basisondersteuning te kunnen bereiken. In de Zomernota 2025-2029 (25-FP-6.1) hebben wij dit investeringsbudget toegekend voor de jaren 2025 en 2026. Het aandeel dat wij hebben toegekend voor 2025 is niet volledig in 2025 besteed, dit wordt in 2026 ingezet. Dit zorgt voor een incidenteel voordeel in 2025 van € 186.000. Wij stellen voor om dit budget over te hevelen naar 2026 middels de resultaatbestemming.

6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk (€ 89.000 voordeel)
Het landelijk transitiearrangement (LTA) is een erg kostbare vorm van zorg, waarbij wij geen invloed hebben op de in- en uitstroom. Eén cliënt meer of minder kan echter wel een grote financiële impact hebben. Het verloop van deze zorgkosten is dan ook grillig en daarmee lastig in te schatten. Sinds 2023 zagen wij een toename in het aantal cliënten met een LTA, voor 2025 is dit niet het geval geweest. De kosten zijn dan ook lager uitgevallen dan begroot, dit levert een voordeel op van € 89.000.

6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal (€ 779.000 voordeel)
In de Zomernota 2025-2029 is aangegeven dat wij zorgkosten hebben gemaakt voor een gezin waar zeer intensieve zorg geleverd moest worden. Inmiddels is duidelijk dat wij vanuit het Rijk compensatie kunnen aanvragen over de gemaakte kosten van zowel 2024 als 2025. Dit levert een incidenteel voordeel op van circa € 800.000 op dit taakveld.

6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal (€ 1.576.000 voordeel)
De versterking van de toegang en de verbetering van de triage heeft geleid tot een substantiële daling van de kosten voor behandelgroepen, ouder‑kindgroepen, gezinshuizen en woongroepen, wat resulteert in een financieel voordeel van circa € 1,6 miljoen. Door gericht te sturen op ambulantisering en lichtere maatwerkvoorzieningen ambulante zorg neemt het aantal jeugdigen dat instroomt in verblijfsvoorzieningen aantoonbaar af. Voor meer informatie verwijzen wij u graag naar de factsheet Sociaal Domein.

6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk (€ 444.000 voordeel)
Het landelijk transitiearrangement (LTA) is een erg kostbare vorm van zorg, waarbij wij geen invloed hebben op de in- en uitstroom. Eén cliënt meer of minder kan echter wel een grote financiële impact hebben. Het verloop van deze zorgkosten is dan ook grillig en daarmee lastig in te schatten. Sinds 2023 zagen wij een toename in het aantal cliënten met een LTA, voor 2025 is dit niet het geval geweest. De kosten zijn dan ook lager uitgevallen dan begroot, dit levert een voordeel op van € 444.000.

6.791 PGB Wmo (€ 257.000 voordeel)
Onder dit taakveld worden de PGB kosten voor huishoudelijke ondersteuning en begeleiding verantwoord. Voor huishoudelijke ondersteuning hebben we minder PGB uitgekeerd dan begroot door een lichte daling van het aantal clienten.

In verband met het overgangsjaar hebben wij een gedeelte van het PGB Begeleiding WMO en Jeugd budget gereserveerd voor incidentele gevallen waarbij basisondersteuning geen passende oplossing kan zijn. In 2025 hebben wij geen aanspraak hoeven maken op dit budget.

6.792 PGB Jeugd (€ 75.000 voordeel)
Zie toelichting 6.791.

6.811 Beschermd wonen (€ 891.000 voordeel)
Wij hebben vanuit Enschede een hogere teruggave beschemd wonen ontvangen over 2024. Dit leidt per saldo tot een incidenteel voordeel van € 891.000.

6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (€ 60.000 nadeel)
We hebben € 46.000 meer aan verblijfskosten en leefgeld voor dak- en thuislozen verstrekt dan begroot. Het overige verschil bestaat uit afwijkingen onder de € 50.000.

6.821 Jeugdbescherming (€ 279.000 voordeel)

• In de Zomernota 2025-2029 is aangegeven dat wij zorgkosten hebben gemaakt voor een gezin waar zeer intensieve zorg geleverd moest worden. Inmiddels is duidelijk dat wij vanuit het rijk compensatie kunnen aanvragen over de gemaakte kosten van zowel 2024 als 2025. Dit levert een voordeel op van € 115.000 op dit taakveld.

• Daarnaast is er een lichte daling van het aantal cliënten met een jeugdbeschermingsmaatregel, dit heeft geleid tot een financieel voordeel van € 164.000.

6.822 Jeugdreclassering (€ 57.000 nadeel)
Wij zien een lichte stijging van het aantal cliënten met een jeugdreclasseringssmaatregel, dit heeft geleid tot een financieel nadeel van € 57.000.

Risico's

Jeugdzorg
In 2025 is een aparte opdracht geformuleerd voor het thema jeugd. De uitwerking hiervan heeft geleid tot de Prioritaire Agenda Jeugdzorg. De aangekondigde beheersmaatregelen om de uitzetting van de kosten bij te sturen zijn integraal onderdeel van de Prioritaire Agenda Jeugdzorg. Dit geldt ook voor de activiteiten uit de Samenwerkings- agenda Jeugdhulp Twente.

Houdbaarheid wet maatschappelijke ondersteuning
In opdracht van het ministerie van VWS en de VNG is onderzoek gedaan naar de houdbaarheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in het gehele zorgstelsel. De focus in het houdbaarheidsonderzoek ligt op de Wmo als vangnet voor de oplopende kosten in het zorgstelsel. Deze gedachte sluit aan bij het Integraal Zorgakkoord (IZA), Aanvullend Zorg- en Welzijnakkoord (AZWA) en Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). Als er voortijdig preventief wordt ingezet kunnen toekomstige kosten worden bespaard. Daarnaast is een denkrichting zichtbaar waarbij er meer landelijk gestandaardiseerd wordt en de verschillen tussen gemeenten kleiner worden. Deze laatste beweging kan in de toekomst gevolgen hebben voor de wijze waarop de gemeente Hengelo het sociaal domein vormgeeft. 

Opvang nieuwkomers
In 2025 was er landelijk een tekort aan opvangplekken. In Hengelo was de opvanglocatie vrijwel continu bezet. Ook is zichtbaar dat meer Oekraïners doorstromen naar particuliere huurwoningen.
De Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor Oekraïners is verlengd tot 4 maart 2027. Gemeenten blijven tot die datum verantwoordelijk voor opvang, zorg en onderwijs. Wij zijn begonnen met de voorbereidingen voor als de RTB afloopt. Dit kan impact hebben op gemeentelijke regelingen.

In 2025 stond het asielbeleid in het teken van onzekerheid door wetgeving, beleidswijzigingen en politieke discussie. Er kwamen nog geen definitieve besluiten over o.a. de Spreidingswet, Asielnoodmaatregelenwet, het tweestatusstelsel, aanpassingen in de Wet regie volkshuisvesting en de Huisvestingswet. De voorkeurspositie van statushouders in de Huisvestingswet staat onder druk; besluitvorming volgt.